 |
| Lissa Roberts behaalde haar doctoraat in de Europese culturele en intellectuele geschiedenis aan de UCLA (Los Angeles), waar ze haar proefschrift `From Natural Theology to Naturalism: Diderot and the Perception of Rapports' schreef. Daarna werkte Roberts op verschillende in Amerika en Nederland. Verder is Roberts gastredacteur van speciale edities van de vakbladen History of Technology en Itinerario, die deze maand verschijnen. Later dit jaar publiceert ze onder titel The brokered World: Go-betweens and global intelligence, 1770-1820 een onderzoek over de rol van bemiddelaars in het stimuleren van de globale circulatie van kennis en vaardigheden. Foto: Gijs van Ouwerkerk |
`Ik ben Lissa en ik blijf Lissa, dat verandert niet door een titel', zegt Roberts glimlachend. Als kind van de jaren zestig heeft ze weinig met autoriteit en titels maar toch zag ze het hoogleraarschap als logische carrièrestap. In Amerika, waar haar wortels liggen, is het voor elke academicus mogelijk hoogleraar te worden. `Zo lang je maar genoeg geduld, goede ideeën en een goed netwerk hebt. Het is nooit mijn doel op zich geweest, maar nu het zover is ben ik er erg blij mee.'
Sinds 2000 is ze verbonden aan de faculteit Management & Bestuur, eerst als universitair docent en later als universitair hoofddocent. Binnen de faculteit maakt ze deel uit van de succesvolle vakgroep Science, Technology & Policy Studies (STePS). Per 1 maart is ze benoemd tot persoonlijk hoogleraar. Maar in de praktijk verandert er niet zoveel. `Mijn onderzoeksrichting zal hetzelfde blijven. Ik krijg hoogstens meer administratief- en vergaderwerk op facultair en centraal niveau. Nóg meer werken is onmogelijk want ik werk al zeven dagen per week. Ja veel hè. Mijn gezin vindt dat ik te hard werk, maar dat doe ik allemaal uit liefde voor het vak. Onderzoek roept vragen op en die vormen mijn voedingsbodem om verder te gaan.'
In haar onderzoek kijkt ze naar de relatie tussen wetenschap, technologie en samenleving. In de theorie worden wetenschap en techniek -`de hersens en de handen'- vaak los van elkaar gezien maar historisch komen ze altijd bij elkaar. Het is een packagedeal, zo legt ze het haar studenten altijd uit. Want zonder tastbare productie is er geen kennis over een product en zonder kennis is er geen productie. Die tweedeling is terug te vinden in een van de hoofdrichtingen van haar onderzoek: scheikunde in het dagelijks leven. Het vak wordt vaak opgesplitst in twee delen, theoretische en toegepaste scheikunde. Maar dat is geen goede weergave van het vak, legt Roberts uit. `In de achttiende eeuw werden wetenschappelijke en technische scheikunde geïntegreerd. Een apotheker uit die tijd werkte bijvoorbeeld met zijn hoofd en zijn handen. Scheikunde is nooit alleen een intellectuele bezigheid, er moeten ook experimenten worden gedaan.'
Roberts richt zich met haar onderzoek ook op ondernemende technici uit het verleden, zoals de grote uitvinders van apparaten. `Iedereen kent James Watt, de man die wordt beschouwd als de uitvinder van de stoommachine. Maar hij had collega's die even hard werkten maar iets minder succesvol waren.' Die verhalen probeert ze als historica boven water te krijgen. `Het intrigeert mij om iemands levenswerk naar boven te halen. Als je de geschiedenisboeken leest krijg je het idee dat slechts een handjevol mensen ertoe deden. Maar daarachter zit een heel leger betrokken mensen. Dat is het grappige van geschiedenis, alleen een paar verhalen, helden of schurken blijven in het geheugen hangen.'
Met haar onderzoek hoopt ze duidelijk te maken dat wetenschap en technologie als eenheid geïntegreerd zijn binnen de culturele ontwikkeling van de samenleving. Om studenten daarvan te doordringen moeten zij niet alleen opgeleid worden als technici maar ook als burger, meent Roberts. `En daar hoort die kennis bij waarmee je naar het verleden en de toekomst kunt kijken. Dat je niet alleen denkt: ik moet een extra plug gebruiken maar je ook afvraagt wat daar de consequenties van zijn. Wat je doet is nooit klein, het is altijd een draad in een ingewikkeld cultureel en historisch kleed.'
