 |
| Wiendelt Steenbergen (Foto: Gijs van Ouwerkerk) |
Het gebeurt vaker dat wetenschappelijke vindingen min of meer bij toeval tot stand komen. Zo'n zeven jaar geleden was een promovendus van het UT-instituut voor biomedische technologie (BMTI) bezig met onderzoek naar het meten van de doorbloeding van weefsel met geïntegreerde probes. Hij had wat tijd over en ging `spelen' met camera's. Het resultaat: een vroege voorloper van de TOPCam.
`Dat zag er al veelbelovend uit, het bleek veel interessanter dan de hoofdlijn van dat onderzoek', vertelt universitair hoofddocent Wiendelt Steenbergen van de vakgroep Biophysical Engineering en projectleider van de TOPCam. `Daarvoor konden we al de verdeling van de doorbloeding meten met een enkele bundel laserlicht, maar dat duurde vier tot zes minuten. Voor de klinische praktijk te langzaam. Je kunt een peuter met brandwonden niet vragen zo lang stil te zitten. Voor mezelf zie ik het bovendien als sport om de meting zo snel mogelijk te maken.'
Inmiddels zijn Steenbergen en zijn collega's zover dat de camera geschikt is voor gebruik door chirurgen. Zijn groep, onderdeel van het BMTI, is hiermee de eerste ter wereld die `real time'-laserafbeeldingen van weefseldoorbloeding heeft gepubliceerd. `We hebben een hogesnelheidscamera die 25 duizend beelden per seconden maakt. Die kun je gewoon op de markt kopen en is eigenlijk bedoeld om mooie plaatjes te maken van kogelinslagen en crashtests. Dan kijk je naar het beeld, maar wij gebruiken hem om naar intensiteitsvariaties door de beweging van rode bloedcellen te kijken.'
Dat doet Steenbergen door weefsel te belichten met een laser en dan beelden te schieten met de hogesnelheidscamera. `Aan de hand van snelle intensiteitsvariaties die ontstaan door het Dopplereffect, frequentieveranderingen van het licht, kunnen we uitspraken doen over hoe snel rode bloedcellen bewegen en hoeveel het er zijn. Een arts wil bijvoorbeeld na de afknelling van een arm meten hoe snel de doorbloeding weer op gang komt om te zien hoe de conditie van het vaatbed is.'
Een van de eerste klinische toepassingen waarbij deze doorbloedingsplaatjes worden gebruikt, is bij de diagnostiek van brandwonden. Steenbergen: `Nu beoordelen artsen brandwonden voornamelijk door de uiterlijke kenmerken van de wond te bekijken. Eerste- en derdegraadsverbrandingen zijn goed te herkennen, maar de tweedegraadsverbrandingen zijn lastig. Je kunt niet goed zien of ze diep in de huid zitten en je weet dan niet of je moet behandelen. Artsen beoordelen dat met een nauwkeurigheid van zo'n 70 procent. Met de beelden van de TOPCam gaat dat aanzienlijk omhoog, waarschijnlijk tussen de 95 en 100 procent. Bovendien duurt een meting geen vier minuten meer, maar hoogstens een paar seconden.'
Steenbergen ziet daarnaast nog andere toepassingen. `Bijvoorbeeld bij meer algemene wondgenezing. En, maar dan speculeer ik, misschien kan het ook bij transplantaties een rol spelen. Bij het aanzetten van een afgesneden vinger wordt al naderhand gekeken of de vingerdoorbloeding goed blijft, maar als je continu de doorbloeding in de gaten kunt houden, krijg je al tijdens de operatie een goede indruk.'
Of de TOPCam op de markt wordt gebracht, is nog onzeker. Technisch gezien is hij helemaal klaar voor de klinische praktijk, maar productie ervan is nogal duur. Alleen de hogesnelheidscamera kost al zo'n dertigduizend euro. Het brandwondencentrum in Groningen, waar BMTI mee heeft samengewerkt in het onderzoek met de camera, zal er een gaan gebruiken en er blijft een exemplaar op de UT voor verder onderzoek.
