 |
| Petra de Weerd-Nederhof. Foto: Arjan Reef |
`En een toga moet ik ook nog kopen', lacht ze. De nieuwe hoogleraar is in een jubelstemming. In haar werkkamer in het Capitool staat een doosje met petitfours van Jagers, de gerenommeerde bakkerij, op tafel. `We hebben wat te vieren, of niet? Mijn hele huis staat trouwens vol met bloemen en de mailbox puilt ook uit van de felicitaties. Het is echt hartverwarmend.'
De kersverse hoogleraar vindt haar benoeming heel speciaal. `In 1985 kwam ik naar de campus om technische bedrijfskunde te studeren. Mijn man (Eddy de Weerd, werkzaam als onderzoeker bij MESA+) leerde ik op mijn studentenflat kennen, daar woonde destijds overigens ook Aard Groen (nu hoogleraar innovatief ondernemerschap van de vakgroep NIKOS). Onze trouwfoto's zijn gemaakt bij het carillon. Ja, we zijn echte UT-ers. Dat maakt mijn aanstelling bijzonder. En weet je wat ook zo leuk is? Ik werk nu in een setting van mensen waar ik ooit nog college van heb gehad. Ik promoveerde in 1998 bij Koos Krabbendam, hoogleraar Operations Management en Olaf Fisscher, hoogleraar organisatiekunde en bedrijfsethiek. Nu werk ik samen met hen. Het is helemaal niet meer vanzelfsprekend dat je hoogleraar wordt op de universiteit waar je ooit studeerde. En het mooiste is', vervolgt De Weerd trots, `dat het om een leerstoel ging waarvoor een vacature bestond. Ik heb dus gewoon gesolliciteerd en er waren andere kandidaten. Dat ik het ben geworden, maakt de benoeming voor mijn gevoel nog specialer.'
Sinds haar aanstelling in 1990 als docent bij de toenmalige faculteit Bedrijfskunde, is De Weerd volgens de papieren altijd officieel in dienst geweest van de UT. Door een internationale invulling van haar loopbaan, veel interne afwisseling en een ongekend enthousiasme voor haar vakgebied bleef de universiteit een interessante werkgever voor haar. `Ik heb veel buiten de deur gedaan. Na mijn promotie werkte ik een tijdje bij de Roessingh Diensten Groep. Ook binnen de UT heb ik allerlei functies gehad. In 2001 werd ik universitair hoofddocent organisatiekunde en innovatie. Vijf jaar later was ik opleidingsdirecteur van de bachelor bedrijfswetenschappen en de master business administration. Dat ben ik nog steeds en nu dus ook hoogleraar. En dat allemaal in deze kennisomgeving. Tja, daar word ik gewoon heel enthousiast van.'
Het is volgens de professor wel belangrijk dat je focus houdt, ook al wissel je van functie.
`Ik kreeg ooit een tip van een personeelsadviseur om te denken in blokjes: om de vijf jaar wat anders. Dat lukt aardig, maar je moet je daarbij wel concentreren op een bepaald vakgebied anders kan je nooit deskundige worden.'
De Weerds focus is de organisatie van innovatie. `Bij innovatie moet je niet alleen kijken naar de producten en technologieën, maar ook naar de organisatie van het innovatieproces zelf. Research & Development moeten mee ontwikkelen. Hoe dat het best kan, onderzoeken wij. Maar in dat onderzoek zit een contradictie. Innovatie blijft op een bepaalde hoogte ongrijpbaar. En al helemaal als het gaat om een totaal nieuw product. R&D laten zich niet leiden. Je kunt niet tegen een wetenschapper zeggen: “En nu verzin je eens iets nieuws.” Dat is simpelweg niet af te dwingen. Het is fascinerend hoe zo'n proces dan verloopt. Bepaalde aspecten kun je wel plannen, zoals het aannemen van creatief en innovatief personeel of door een budget te reserveren voor een succesvol product. Maar daarnaast heb je nog de strategie van de hoop, de blue sky, zeg maar. In dat proces gebeuren interessante dingen als je achteraf de ontwikkeling van een innovatief product onder de loep neemt.'
De Weerd pakt haar proefschrift uit de kast. `Kijk, dit plaatje op de omslag vertaalt dat visueel.' Ze laat een rubberen boot zien bemand met stevig roeiende mensen die de wilde rivier trotseren. `Ze hebben allemaal een reddingsvest aan. Dat soort zaken kun je van te voren regelen. De wetenschapper Andrew van der Ven vergeleek de organisatie van innovatie met een reis, de innovation journey. Als je op pad gaat, kun je heel veel voorbereidingen treffen.'
Toch blijft er volgens de hoogleraar altijd een ongrijpbaar stukje proces bestaan. Om uitspraken te doen over die organisatie van innovatie, bestudeerde ze bedrijven die op lange termijn innovatief zijn gebleven en ondernemingen die bestendig zijn. `Bedrijven willen graag een recept hoe ze die organisatie moeten vormgeven. Een paar ingrediënten kun je wel geven, maar je komt er nooit helemaal achter hoe dat innovatieproces tot stand komt en welke organisatorische aspecten daarbij horen. Dat verandert namelijk steeds en dat intrigeert me mateloos.'
Innovatie en organisatie. Ze lopen als een rode draad door De Weerds carrière. De mogelijkheid om deel te nemen in de Route `14-werkgroep voor de oprichting van een Graduate School kwam voor haar als geroepen. `Dat heeft ook te maken met organisatie en ik loop bovendien zelf tegen het probleem aan dat wij studenten met onderzoeksambities op ons vakgebied niet meer kunnen bieden dan de eenjarige master business adminstration.' Daarom werkt ze samen met Aard Groen aan een internationale twee jarige (research) mastervariant op het gebied van management van technologie, innovatie en ondernemerschap en een gerelateerd PhD-programma. `Een graduate programma dus voor in de Graduate School.' Dat ontwikkelt ze binnen EITIM, een Europees samenwerkingsverband van onderzoekers op het vakgebied, waarin ook TU Berlin en TU Hamburg-Harburg een vooraanstaande rol spelen. `Je kunt wel als PhD bij ons aan de slag, maar we hebben niet echt een geïnstitutionaliseerd programma. We kunnen aio's geen certificaat of diploma voor gevolgde vakken bieden, wat elders in de wereld wel gebeurt. De onderzoeksschool komt daarom als een geschenk uit de hemel.'
