De uitdaging binnen de microgolftechniek is de zogenaamde mixed signals-techniek, het combineren van microgolven met digitale technieken. Om in een mum van tijd een dvd'tje te downloaden, ontkom je verder niet aan kleine phased array antennes, een antennestelsel met een heleboel antennetjes op een klein oppervlak. `Dat versterkt het signaal en kan tegelijkertijd een hoop energie besparen. Je moet digitale bundelvorming introduceren', legt TNO-onderzoeker Frank van Vliet (39) uit. Sinds ruim een jaar is hij voor een dag in de week hoogleraar microwave integration bij de faculteit EWI, in de leerstoel Integrated Circuit Design. In zijn vrije tijd is hij fervent zendamateur.
De kracht van phased array antennes is volgens Van Vliet dat ze een signaal in een bepaalde richting kunnen sturen, in plaats van dat het overal heen wordt gezonden. Voorlopig heeft de techniek vooral nog professionele toepassingen. De phased array antennes worden bijvoorbeeld gebruikt voor aardobservatie vanuit de ruimte of in de radar op fregatten van de krijgsmacht. `Maar de toepassingen voor consumenten zijn in aantocht', weet Van Vliet. `Nu nog zendt een basisstation voor mobiele telefonie een signaal uit in alle richtingen. Het zou toch mooi zijn als zo'n antenne ziet waar de gebruiker is en alleen in die richting een signaal uitzendt. Dat scheelt een hoop energie.' Eenvoudig is het vormen van microgolven tot digitale bundels echter niet. `Je moet die golven samen met digitale elektronica op een zo klein mogelijk oppervlak kwijt. De kunst is dat het werkt en niet te duur wordt', aldus Van Vliet.
De microgolfhoogleraar voorspelde onlangs in zijn oratie de komst van een soort `School of Microwave' voor excellent onderwijs op het vakgebied van de microgolfintegratie. Het onderzoek naar hoogwaardige systemen vindt nu nog hoofdzakelijk in de industrie plaats, voornamelijk vanwege de omvang van de investeringen. Van Vliet acht het van groot belang dat de UT, TNO en het bedrijfsleven de handen ineenslaan. `Dat is de enige manier voor Nederland om de goede internationale positie te behouden.'
Onderzoek naar hoogwaardige systemen gedijt alleen als je relaties hebt die elkaar vertrouwen, stelt Van Vliet. `Bedrijven missen de innovatieve kracht van de UT. Bovendien kun je aan een universiteit onderzoek doen naar nieuwe systemen. Daar gaan soms jaren overheen. In de industrie is de time to market veel korter. Voor langdurig onderzoek moeten partijen als Thales, TNO en de UT het op een akkoordje gooien. Ik maak me daar hard voor en probeer die relatie nadrukkelijk op te bouwen. Doen we dat niet, dan vormt dat een grote bedreiging voor de Nederlandse high-end equipment bedrijfstak. Op termijn zal de Nederlandse industrie achterblijven en onze welvaart teruglopen.'
Bang dat een dergelijk samenwerking in tijden van economische crisis niet van de grond komt, is Van Vliet niet. `Ik zie dat de industrie erg haar best doet om de onderzoekscapaciteit op peil te houden. Gelukkig maar, want niet investeren in onderzoek zou desastreus zijn.'
 |
| Frank van Vliet, hier in de radiokamer van de Hogekamp, is in zijn vrije tijd zendamateur. (Foto: Arjan Reef) |
