Zijm liet zich in zijn diesrede Footprints of Science inspireren door de 16e/17e-eeuwse Italiaanse wetenschapper Galileo Galilei. De scheidend rector magnificus constateerde dat net als in Galilei's tijd `ook vandaag de dag het verzet tegen resultaten van wetenschappelijk onderzoek soms nog verbazend hardnekkig blijkt, zeker waar die resultaten botsen met overtuigingen of gevestigde belangen'.
Wetenschappers zouden volgens Zijm vaker het voortouw moeten nemen in het vragen van aandacht voor urgente maatschappelijke problemen zoals duurzaamheid en milieu, maar ook veiligheid, leefbaarheid en de verdeling van armoede en rijkdom. `Naast wetenschappelijke mogen ook maatschappelijke argumenten bepalend zijn voor de keuze van onderzoeksthema's', aldus Zijm. Fundamenteel onderzoek wil hij hierbij niet uitsluiten, maar de nadruk moet liggen op toepassingsgericht maatschappelijk onderzoek.
Die keuze moet bovendien gevolgen hebben voor de beoordeling van onderzoek, meent Zijm. `Beoordeling moet plaatsvinden op basis van maatschappelijke relevantie. Maar als je dat zegt, is het huis vaak te klein.' Volgens Zijm verdraagt maatschappelijke urgentie zich vaak slecht met `een wereld waarin de citatiescore het hoogste goed is'.
Universiteiten lijken in een spagaat te zitten tussen scoren met fundamenteel onderzoek en de maatschappelijke relevantie van toepassingen. Zijm denkt dat wetenschappers uit dat dilemma kunnen komen. `Namelijk door na een gedegen wetenschappelijke analyse ook systematisch de stap te zetten om op basis daarvan technologie te ontwikkelen, niet zozeer gericht op de oplossing van kortetermijnproblemen, maar juist op het leveren van een duurzame bijdrage aan de aanpak van meer generieke problemen die steeds urgenter worden.' Bovendien zijn volgens Zijm ook bij maatschappelijke thema's nog voldoende fundamentele kwesties onbeantwoord.
In zijn diesrede bereed Zijm zijdelings zijn stokpaardje internationalisering. Hij benadrukte trots te zijn dat de internationalisering op onderwijs sterk groeit. `Dit leidt tot een beter begrip van achtergronden en culturen en dat is in een tijd van toenemende internationale spanning harder nodig dan ooit. In dat verband staat het besluit van de Nederlandse overheid gericht op uitsluiting van specifieke studies voor enkele groepen studenten, enkel en alleen omdat ze in een bepaald land geboren zijn, haaks op de traditie van openheid en toegankelijkheid voor allen van het hoger en wetenschappelijk onderwijs in het land.' Met die laatste stelling sprak Zijm zich uit tegen de uitsluiting van Iraanse studenten voor bepaalde technische studies.
Lintje Henk Zijm
Tijdens de diesviering werd scheidend rector Henk Zijm koninklijk onderscheiden door Geert Jansen, commissaris van de Koningin van Overijssel. De rector werd benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Zowel de bestuurder als de wetenschapper Zijm heeft volgens Jansen opvallende prestaties geleverd en werkzaamheden verricht die voor de samenleving een bijzondere waarde hebben. De CvdK roemde onder andere Zijms inzet voor de campus, de 3TU-federatie, de regio en zijn inspanningen op het gebied van internationalisering. Nadat Zijm het lintje had opgespeld gekregen, overhandigde hij zijn rectorsketen aan Ed Brinksma die vanaf 1 januari 2009 voor (ten minste) vier jaar de nieuwe rector magnificus is.
