In verschillende steden demonstreerden studenten gisteren tegen de harde knip die minister Plasterk landelijk wil invoeren. Maar in de Tweede Kamer lijken de kaarten geschud.
De actievoerende studenten zijn bang dat ze een jaar studievertraging zullen oplopen als ze straks niet aan de masteropleiding mogen beginnen doordat ze enkele bachelorpunten missen. Dit noodgedwongen nietsdoen symboliseerden “enige honderden” studenten vandaag door samen stil te gaan staan voor hun universiteitsgebouw. Met handtekeningen en acties in Den Haag willen ze de Tweede-Kamerleden overtuigen om maandag niet in te stemmen met de plannen van Plasterk.
Maar de kans dat Plasterks eigen PvdA zich tegen het voorstel keert, is uiterst klein. En ook coalitiegenoot CDA wil dat een student zijn bachelor op zak heeft voordat hij aan zijn master begint. “Al vind ik wel dat een student door moet kunnen als hij één of twee punten tekort komt omdat hij een enkel tentamen mist”, zegt kamerlid Jan-Jacob van Dijk “Ik vind dat faculteiten daarin zelf een afweging moeten kunnen maken. Maar we moeten wel af van de standaard-doorstroommaster waarin iedere student die vijftien tot vijfentwintig punten uit zijn bachelor mist automatisch terechtkomt. Daar is het hoger onderwijs niet mee geholpen.”
Collega Halbe Zijlstra van de VVD zal ook niet dwarsliggen bij de minister. “De harde knip schept duidelijkheid en dat vinden we prettig: zoals je zonder vwo-diploma niet aan een bachelor kunt beginnen, kun je straks zonder bachelor niet met een master van start. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de voorlichting optimaal is, studenten meer herkansingsmogelijkheden hebben voor een tentamen en dat er als het even kan meerdere instroommomenten per jaar worden gecreëerd in de masterfase.”
Tot verdriet van SP-kamerlid Jasper van Dijk, die faliekant tegen de knip is. “Studenten hebben straks geen tijd meer om naar het buitenland te gaan en om bestuurswerk te doen: ze moeten immers zo snel mogelijk door hun opleiding heen.” Van Dijk ziet nog een andere beer op de weg: de harde knip maakt de scheiding tussen bachelor en master zo duidelijk dat het wel heel makkelijk wordt om de bekostiging aan te passen. “Het zou mij niets verbazen als dit voorstel er toe leidt dat masteropleidingen straks buiten de bekostiging vallen. Met alle gevolgen voor het collegegeld. Plasterk heeft in het verleden al laten weten dat dit wat hem betreft niet ondenkbaar is.”
Plasterk heeft echter onlangs nog ontkend dat hij zulke plannen heeft. En ook CDA-kamerlid Jan-Jacob van Dijk vindt niet dat de SP achter elk voorstel “een complottheorie moet zoeken”: met de bekostiging van de masters heeft de discussie over de harde knip niets te maken. Maar Halbe Zijlstra van de VVD “kan niet gaan roepen dat Jasper van Dijk spoken ziet. Ik zie ook wel een verband, maar de VVD heeft minder moeite met private masterbekostiging. Dat is echter een discussie voor later.”
Onder de universiteiten zijn de meningen over de harde knip verdeeld. De Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Utrecht hebben hem zelfs al bijna ingevoerd. “De ervaringen tot nu toe zijn positief”, zegt een UvA-woordvoerder. “We zien dat studenten bewuster beginnen te kiezen en meer om zich heen kijken.”
Maar de Radboud Universiteit Nijmegen is tegen: ze laat liever een commissie van docenten kijken of een bachelorstudent al voldoende is gevorderd om aan de masteropleiding te kunnen beginnen. Wel moet de bachelorscriptie klaar zijn. “Dit moet je aan de professionals overlaten, niet aan beleidsmakers”, verzekert een woordvoerder.
“Het is niet voor niets dat we geen harde knip hanteren”, zegt ook de Rijksuniversiteit Groningen. “Maar we hebben het uiteindelijke wetsvoorstel nog niet gezien. Er is een kans dat dit toch nog wat ruimte laat voor eigen beslissingen.”
Zeker niet alle studenten staan achter de protesten. De Amsterdamse studentenbond ASVA bijvoorbeeld is “minder negatief” dan de LSVb. Volgens voorzitter Martijn Weeda is er weinig aan de hand zolang er goed onderwijs wordt gegeven, de voorlichting op orde is en studenten twee keer per jaar kunnen instromen. “Het belangrijkste voordeel is dat de automatische keuze voor de doorstroommaster wordt doorbroken.”
HOP, Thijs den Otter, Bas Belleman
