Minister Plasterk zal vijf grote onderzoeksfaciliteiten financieren. Drie voorstellen kwamen ver, maar vallen alsnog buiten de boot.
Voor grote onderzoeksvoorzieningen kloppen universiteiten aan bij de staat, want het lukt hun niet om een gigantische neutrinotelescoop of een Europees enquêtecentrum helemaal zelf te betalen. Bovendien reikt het nut van die voorzieningen ver voorbij de grenzen van één instelling.
Acht onderzoeksfaciliteiten waren door een speciale commissie onder leiding van Rathenau-bestuurder Wim van Velzen voorgedragen voor financiering. De commissie had er nog meer op de lijst staan, maar die hadden minder prioriteit.
Na ruggespraak met NWO en SenterNovem liet Plasterk de Tweede Kamer weten dat er alsnog nog drie projecten afvallen. NWO mag meer dan eenderde van de gereserveerde 63 miljoen euro besteden aan een ‘biobank’ voor biomedische dataverzamelingen. Verder gaat het geld naar een grote diepzee-neutrinotelescoop, deelname aan een Europees enquêtecentrum, een grote telescoop en de ontwikkeling van spraak- en taaltechnologie. Sommige projecten lopen al, zodat Nederland kan aanhaken. Andere zouden de universiteiten moeten ‘binnenhalen’ en bouwen.
Afgevallen zijn een X-ray-elektronenlaser (daar kunnen Nederlandse onderzoekers zonder financiële bijdrage ook gebruik van maken), een systeem om broeikasgassen te onderzoeken (te ambitieus) en de voorzieningen voor onderzoek naar biodiversiteit (onvoldoende doordacht).
Plasterk laat begin volgend jaar zijn licht schijnen over het investeringsbeleid voor zulke onderzoeksfaciliteiten. De commissie Van Velzen heeft een schot voor de boeg gegeven en een zogeheten ‘roadmap’ geschreven.
HOP, Bas Belleman
