Minister Plasterk is blij met de verdeling van onderzoeksbeurzen door de European Research Council. Misschien kan de ERC de Nederlandse beurzenverdeler NWO over enkele decennia volledig vervangen, speculeerde hij.
Plasterk deed die uitspraak ruim een week geleden in een debat met de eurocommissaris voor onderzoek, de Sloveen Janez Potocnik. Dat meldt Onderzoek Nederland, een insidersblad over onderzoeksbeleid.
Nederland heeft zich altijd sterk gemaakt voor de ERC, die een Europese versie van NWO moest worden. Dat kon ook makkelijk, want Nederlandse wetenschappers scoren goed in zulke competities. Toevallig – als uitzondering die de regel bevestigt – is er net een lijst openbaar gemaakt met toekenningen van 29 grote EU-beurzen (advanced grants) voor interdisciplinair onderzoek waar geen Nederlander voor uitgekozen is.
Toch steekt Nederland meestal boven het gemiddelde uit. Dat blijkt ook uit de statistieken van de ERC. Nederlandse onderzoekers staan op de vijfde plaats in het rijtje van succesvolste aanvragers en sleepten bijna acht procent van de beurzen binnen. Die onderzoekers werken overigens niet allemaal in Nederland. In totaal bemachtigden de Nederlandse universiteiten ruim zes procent van de beurzen. De Nederlandse bijdrage aan de EU ligt op grofweg 5,5 procent, dus Nederland maakt ‘winst’ op het systeem.
De ERC deelde bij elkaar 275 ‘advanced grants’ aan ervaren onderzoekers uit. De winnaars krijgen 1,5 à 2,5 miljoen euro om vijf jaar lang onderzoek te doen. Enkele uitschieters ontvangen zelfs 3,5 miljoen euro. In totaal deelt Europa meer dan een half miljard euro aan advanced grants uit.
Er bleef na de eerste rondes (in de domeinen natuur- & bouwkunde, levenswetenschappen en sociale wetenschappen & humaniora) nog wat geld over, waardoor aan de lijsten van eerdere winnaars nog negentien extra onderzoekers konden worden toegevoegd. Onder hen bevindt zich één Nederlander: de Leidse hoogleraar in de natuurkunde Carlo Beenakker. Hij kan alsnog onderzoek doen naar manieren om gewichtloze elektronen te sturen in een grafietlaag met een dikte van slechts één atoom.
Gemeten naar de hoeveelheid onderzoekers doet Nederland het ook goed. Per duizend onderzoekers heeft Nederland 0,4 advanced grants in de wacht gesleept: goed voor een vierde plaats op de ranglijst, boven landen als het Verenigd koninkrijk en Zweden.
HOP, Bas Belleman
