 |
| rard van der Steenhoven: ….ik zal een heldere lijn uit zetten. Foto: UT-Nieuws. |
Op de bodem van de Middellandse Zee, veertig kilometer uit de kust bij het Franse Toulon, is sinds een maand een zogenaamde neutrinotelescoop in bedrijf. Een neutrino is het enige deeltje dat dwars door de aarde kan bewegen en de telescoop speurt naar deze deeltjes. Als een neutrino botst met een atoomkern ontstaat een ander deeltje dat licht geeft. En waar kun je dat licht beter onderscheiden dan op de zeebodem waar ander licht niet doordringt?
Gerard van der Steenhoven praat enthousiast over het project waar zijn groep een belangrijke bijdrage aan leverde. Hij is hoogleraar natuurkunde aan het FOM-instituut voor subatomaire fysica Nikhef in Amsterdam en gespecialiseerd in astrodeeltjesfysica, een vakgebied op het grensvlak van sterrenkunde en deeltjesfysica. `Het heelal bestaat voor nog geen vijf procent uit materie die wij kennen, de rest is zogenaamde donkere materie en donkere energie. De astrodeeltjesfysica wil ook die twee dingen leren kennen.'
Het is in Nederland een heel jong vakgebied, door Van der Steenhoven zelf vanaf 2003 opgezet. `Een enkeling deed al wel wat, maar er was geen bloeiende gemeenschap. Andere landen zoals Duitsland en Frankrijk liepen ver op ons voor. Om geen grote wetenschappelijke kansen te missen, moesten we ook in Nederland de astrodeeltjesfysica opbouwen. En dat is gelukt', aldus Van der Steenhoven. `De neutrinotelescoop is daarvan een mooi voorbeeld.'
Overstap
Over een maand stopt Van der Steenhoven bij het Nikhef om in september decaan te worden aan de faculteit TNW. Maar zeg hem niet dat hij daarmee de wetenschap verlaat. `Ik houd niet van die formulering. Een decaan is een wetenschapper. Natuurlijk, het begeleiden van promovendi en het doen van onderzoek stopt. Maar als decaan geef je leiding aan onderzoekers en dat is ook wetenschappelijk werk, alleen dan wetenschapsbestuur.'
Een overstap is het wel, van onderzoeker naar bestuurder. `Maar niet zo'n grote', voegt Van der Steenhoven er meteen aan toe. `Eigenlijk heb ik onbewust al een voorschot genomen op een bestuurlijke functie. Het op de kaart zetten van astrodeeltjesfysica in Nederland betekende veel strategisch werk, praten met andere instellingen en universiteiten om het vakgebied te organiseren. Bovendien ben ik voorzitter van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging. In die functie heb je met dezelfde vragen te maken als een decaan.'
De belangrijkste van die vragen zal zijn hoe de faculteit TNW meer studenten kan trekken. Van der Steenhoven noemt dat een uitdagend vraagstuk. `Er komen problemen op ons af, bijvoorbeeld op het gebied van energie, voeding en gezondheid. Om die problemen op te lossen moeten we de komende jaren veel bèta's opleiden, en het liefst in Twente.
`Misschien dat we onvoldoende duidelijk maken wat de beroepsperspectieven zijn van een bèta', speculeert Van der Steenhoven over een mogelijk oorzaak van het bèta-tekort. `Uniek in Twente zijn de ondernemingen die worden gestart door bèta's. Wij weten dat, maar buiten Twente weet men dat nog te weinig.'
Taak
`Natuurlijk ligt daar voor mij een belangrijke taak', roept Van der Steenhoven. `Ik wil de faculteit TNW ook buiten de regio op de kaart zetten.' Hij ziet daar alle kansen toe. `Ik ben ervan overtuigd dat TNW een goed product heeft, en een goed product laat zich gemakkelijk uitdragen. Er bestaat veel potentie met vijf goede bacheloropleidingen en de instituten IMPACT, BMTI en MESA+. Daar gebeurt toponderzoek en ik zie mogelijkheden om daar op voort te bouwen. Er moet nog meer hoogwaardig onderzoek komen. Ik wil dat TNW een topfaculteit wordt in Noordwest-Europa. Dan kun je de beste onderzoekers en promovendi aantrekken en komen er ook meer studenten naar Twente.'
Zijn werk als decaan zal vooral beginnen met veel luisteren, beseft Van der Steenhoven. `Het kan niet, maar het liefst zou ik alle medewerkers persoonlijk de hand schudden. Ik wil een luisterend oor zijn om te horen hoe het ervoor staat en wat voor ideeën er leven.
Daarna zal ik een heldere lijn uitzetten, ik hecht veel waarde aan een duidelijke strategie. Tegelijkertijd wil ik dat iedereen zich in die visie herkent. Natuurlijk moet je beslissingen nemen waar sommigen het niet mee eens zullen zijn. Maar ik zal altijd open staan voor suggesties', schetst Van der Steenhoven zijn werkwijze in een paar woorden. `En het belangrijkste is dat ik bij alles wat ik doe enthousiasme uitstraal. In ieder geval heb ik enorm veel zin om te beginnen.'
Levensloop
Gerard van der Steenhoven is getrouwd en heeft twee zoons, in 5 en 6 vwo. Als zij over twee jaar hun school hebben afgemaakt, verhuist hij definitief van zijn woonplaats Ouderkerk a/d Amstel naar Twente. `Tot die tijd zal ik een flatje huren, want ik wil niet elke dag heen en weer reizen.'
Van der Steenhoven studeerde in 1983 cum laude af in de experimentele natuurkunde aan de VU. Vier jaar later promoveerde hij, eveneens cum laude, bij dezelfde vakgroep. Naast zijn functie bij het Nikhef is hij tot de zomer nog bijzonder hoogleraar experimentele fysica aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij blijft voorzitter van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging.
