Voor eerstejaars studenten wordt 1 december een cruciale datum: dan worden de bokken van de geiten gescheiden. De besten mogen aan een honoursprogramma beginnen, terwijl de slechtsten van de opleiding worden weggestuurd.
‘’Na aanvang van de studie zakt bij veel studenten de motivatie snel weg”, stelt Plasterk in een voortgangsrapportage over zijn hogeronderwijsbeleid. Daarom willen instellingen al bij aanvang “de toon zetten en studenten motiveren”. Ze laten het honoursprogramma liefst zo vroeg mogelijk van start gaan: als er al binnen drie maanden wordt besloten wie eraan mag beginnen, dan heeft het voor de eerstejaars zin om direct hard te studeren.
Maar dat was buiten de Tweede Kamer gerekend. Die is bang dat sommige studenten te weinig kans krijgen om in aanmerking te komen voor de eliteprogramma’s. Drie maanden is wel erg snel om te wennen aan het hoger onderwijs, denken de parlementariërs. Plasterk komt de Kamer tegemoet en wil met de instellingen afspraken maken over een ‘tweede instapmoment’.
Maar studenten die na drie maanden helemaal geen blijk geven van motivatie of aanleg, mogen van hem vlug worden weggestuurd. Dat had hij al eerder aangekondigd. Momenteel kunnen instellingen de eerstejaars pas na afloop van het eerste jaar wegsturen, wanneer ze te weinig studiepunten hebben gehaald of over bepaalde vakken zijn gestruikeld, maar Plasterk gaat de wet aanpassen.
Overigens heeft Plasterk prestatieafspraken met de universiteiten gemaakt. In 2014 moet één op de tien studenten aan een honoursprogramma deelnemen. In een uitgelekte versie stond nog dat dit één op de vijf moest zijn, maar dat percentage is kennelijk gehalveerd in de onderhandelingen.
De universiteiten hebben ook met de minister afgesproken dat ze eerstejaars beter en sneller zullen doorverwijzen naar een andere opleiding als die duidelijk de verkeerde studiekeuze hebben gemaakt. Dit moet voorkomen dat te veel studenten afhaken. Ook in het tweede en derde studiejaar moet de uitval worden teruggedrongen: van veertien naar zeven procent. De universiteiten streven er bovendien naar dat in 2014 zeventig procent van de studenten binnen vier jaar de bacheloropleiding afrondt, terwijl dat percentage nu nog maar 45 procent is.
HOP, Bas Belleman
