 |
| Een van de ruimten in de huidige cleanroom naast de Hogekamp. (Foto: Gijs van Ouwerkerk) |
Om maar direct met dat laatste te beginnen: het scheelt een hele vracht geld. Hoogwaardige productiefaciliteiten op het gebied van de nanotechnologie zijn dermate duur dat het voor een gemiddeld individueel bedrijf onmogelijk is om dat zelfstandig te financieren. Verwacht wordt dat door een kostendeling bedrijven in de High Tech Factory kunnen doorgroeien naar een grootschalige productie. Of zoals Henne van Heeren van consultancybedrijf EnablingM3 het noemt: `Veel van de bedrijven verkeren nu met hun producten in the valley of death. De support van de HTF kan hen erdoorheen helpen.'
Die `support' komt niet alleen in de vorm van eenvoudige kostenreductie doordat je bepaalde dure basisvoorzieningen zoals een cleanroom en hightech apparatuur met elkaar deelt. Door samenwerking wordt ook de markt groter, denkt Bert Voortman van IMS. De productie kan dan dus flink opgeschaald worden.
Bovendien kan kennis in de `HTF-omgeving' gemakkelijker met elkaar gedeeld worden. Immers, als alle bedrijven een ruimte hebben onder één dak, loop je gemakkelijker even bij elkaar binnen. Niet alleen kunnen daardoor bestaande technologieën worden verbeterd, ook is het goed mogelijk dat er nieuwe technologieën ontstaan.
De High Tech Factory biedt daarom uitgesproken kansen voor de bedrijven om nauwer samen te werken. Dat is ook de bedoeling van het project. Binnen de HTF zijn voorlopig tien deelprojecten, waarbij steeds een bedrijf voortrekker is en anderen als partners daarin meewerken.
Medspray heeft bijvoorbeeld samen met IMS een technologie ontwikkeld om silicium spray nozzles (een device die voor sprayvorming zorgt) in te pakken in een plastic onderdeel. `In de High Tech Factory bouwen we deze technologie verder uit om de assemblagesnelheid en de capaciteit te verhogen', licht Wilbur de Kruyf van Medspray toe. `Deze kennis kunnen we dan ook overgedragen aan Nanomi, Micronit en Ostendum, om hun silicium producten te omhullen met kunststof.'
Veel van de ondernemers in het project denken bovendien dat de HTF een mooie opsteker kan zijn voor de economie van Oost-Nederland en Twente in het bijzonder. De HTF moet bedrijven aantrekken die micro- en nanotechnologie willen toepassen. Verder kan de aanwezigheid van deze productiefaciliteit drempelverlagend werken voor startende ondernemingen in deze sector. `De High Tech Factory zal een vruchtbare omgeving worden', vermoedt Steven Staal van Medimate. `High level kennis en kunde worden gecombineerd en hierdoor zullen nieuwe start-ups sneller groeien.'
Kostenbesparing, kennisdeling, ontwikkeling van nieuwe technologie en het ontstaan van nieuwe nanotechnologiebedrijfjes. De verwachtingen zijn duidelijk groot. Maar natuurlijk kleven er ook nadelen aan als bedrijven in één ruimte opereren. Want hoe zorg je in een gedeelde productieomgeving dat -bijvoorbeeld- bedrijfsgeheimen gewaarborgd blijven? Paul te Riele van SolMateS ziet dat niet als een probleem. Volgens hem zijn de bedrijven binnen de HTF geen concurrenten van elkaar. Hij is dus niet bang dat anderen misbruik zullen maken van zijn expertise.
Maar niet iedere ondernemer is zo optimistisch. Technisch directeur Wybren Jouwsma van Bronkhorst noemt het beschermen van bedrijfsgeheimen zelfs `een ramp'. `Dat is onmogelijk bij een universiteit. Daar lopen studenten rond en die praten altijd', aldus Jouwsma. `De enige oplossing is om ideeën direct te patenteren zodat niemand het na kan maken. Maar verder geeft de omgeving weinig bescherming.'
Jouwsma's collega's bij andere deelnemende bedrijven spreken van het vooraf maken van strikte afspraken en geheimhoudingsclausules. Als je je daar aan houdt, hoef je niet bang te zijn dat bedrijfsgeheimen zomaar op straat komen te liggen, denkt ook Twan Korthorst van PhoeniX Software. Hij gelooft zelfs sterk in de gedachte dat samenwerking meer oplevert voor de bedrijven en de regio dan het angstvallig afschermen van bedrijfsgeheimen. `De partijen hebben allemaal een verschillende focus en bedienen verschillende productmarkten. Juist het verstandig delen van kennis binnen de HTF zal voor iedereen een hoger rendement opleveren.'
Wat is hun core business?
Van 1 tot 230 werknemers, van Enschede tot Dordrecht, van meer dan een kwart eeuw oud tot nog geen jaar en van 150.000 euro omzet tot bijna tien miljoen. Zo divers zijn de bedrijven die deelnemen in de High Tech Factory. In 2010 komen ze elkaar tegen in de omgebouwde cleanroom. Hoe groot zijn ze, waar zitten ze en wat is hun core business?
OstendumR&D
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2008
Aantal werknemers: 1
Omzet: nog niet bekend
Core business: het ontwikkelen van een commercieel interessante, kant-en-klare en draagbare detectiemethode voor met name virussen, bacteriën en biomarkers op basis van een lab-on-a-chip.
PhoeniX Software
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2003
Aantal werknemers: 10
Omzet: 630.000 euro
Core business: het ontwikkelen en verkopen van softwaretools voor bedrijven en R&D-instellingen in de micro- en nanotechnologie.
EnablingM3
Vestigingsplaats: Dordrecht
Jaar van oprichting: 2003
Aantal werknemers: 1
Omzet: vertrouwelijk
Core business: Consultancy in de commercialisering van micro- en nanotechnologie.
LioniX BV
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2001
Aantal werknemers: 25
Omzet: 2-3 miljoen euro
Core business: klantspecifieke ontwikkeling en productie van micro-/nano-gebaseerde producten voor telecom, industriele procescontrole, life sciences en ruimtevaart met speciale expertise in geïntegreerde optica en microfluidics voor tele-/datacom, en (bio)chemische sensor- en lab-on-a-chip-toepassingen.
Micronit
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 1999
Aantal werknemers: 30
Omzet: vertrouwelijk
Core business: Lab-on-a-chips voor life sciences toepassingen.
Encapson
Vestigingsplaats: Nijmegen
Jaar van oprichting: 2005
Aantal werknemers: 5
Omzet: > 150.000 euro
Core business: polymeersynthese en encapsulatie in capsules van polymeren.
Bronkhorst High-tech BV
Vestigingsplaats: Ruurlo
Jaar van oprichting: 1981
Aantal werknemers: ca. 230
Omzet: vertrouwelijk
Core business: het leveren van elektronische apparatuur voor het meten van kleine hoeveelheden gassen en vloeistoffen, bijvoorbeeld voor chemische laboratoria maar ook de automotive industrie.
Nanomi
Vestigingsplaats: Oldenzaal
Jaar van oprichting: 2004
Aantal werknemers: 5
Omzet: vertrouwelijk
Core business: Membraantechnologie op het gebied van emulsies.
Medspray
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2002
Aantal werknemers: 6
Omzet: onbekend
Core business: Spray nozzles (nu voornamelijk in ontwikkeling, straks vooral productie en verkoop van spray nozzles voor inhalers).
IMS
Vestigingsplaats: Almelo
Jaar van oprichting: 1999
Aantal werknemers: 70
Omzet: 8-10 miljoen euro
Core business: het leveren van productie-oplossingen voor de elektronische en medische industrie.
TSST
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting:1998
Aantal werknemers: 4
Omzet: 750.000 euro
Core business: Depositiesystemen in de dunne film elektronica voor onderzoek en industrie.
Demcon
Vestigingsplaats: Oldenzaal
Jaar van oprichting: 1993
Aantal werknemers: 55
Omzet: onbekend
Core business: mechatronica.
Medimate BV
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2006
Aantal werknemers: 8 fte
Omzet: ca. 500.000 euro
Core business: Ontwikkeling, produceren en vermarkten van Point of Care apparatuur.
SolMateS
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2006
Aantal werknemers: 7
Omzet: 120.000 euro
Core business: Contractonderzoek in nanotechnologie en coatings voor bedrijven.
SmartTip BV
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 2003
Aantal werknemers: 4
Omzet: 220.000 euro (2007), voor 2008 verwacht 500.000-700.000 euro
Core business: productie van microgefabriceerde probes voor metingen op nanometerschaal.
De trekker van het project
MTF, Microsysteem Technologie Foundry
Vestigingsplaats: Enschede
Jaar van oprichting: 1998
Aantal werknemers: 2
Omzet: ca. 500.000 euro
Core business: doel van MTF is het bevorderen van nano- en microsysteemtechnologie in de regio Twente, door middel van het ontwikkelen en ondersteunen van activiteiten en het bieden van faciliteiten op dit gebied. De nieuwste activiteit is het ontwikkelen van de High Tech Factory. MTF is dus een ander soort bedrijf dan de andere deelnemers omdat het tot doel heeft de anderen te faciliteren en zo de micro- en nanotechnologie te versterken. Directeur Miriam Luizink, tevens technisch-commercieel directeur van Mesa+, legt uit dat MTF de trekker of de penvoerder is van de High Tech Factory. `Het is van belang dat de andere bedrijven hun energie kunnen steken in groei in plaats van in de realisatie van basisinfrastructuur die noodzakelijk is voor die groei', aldus Luizink.
Planning: in mei 2009 verhuist Mesa+ naar het nieuwe NanoLab en pas in 2010 zal de oude cleanroom gereed zijn voor de High Tech Factory. Op dit moment is MTF in samenspraak met de bedrijven druk bezig met het opzetten van een fonds voor investeringen in technische infrastructuur. Bovendien worden er plannen opgezet om te kijken op welke manier de huidige cleanroom moet worden omgebouwd en herontwikkeld tot een High Tech Factory.
