De prestigieuze Spinoza-premies gaan dit jaar naar onderzoekers in de letterkunde, microbiologie, natuurkunde en geneeskunde. Dat heeft onderzoeksfinancier NWO bekendgemaakt.
De uitverkoren wetenschappers ontvangen ieder anderhalf miljoen euro en mogen dat besteden aan onderzoek naar keuze. Ze krijgen de premie vanwege hun uitzonderlijke bijdragen aan de wetenschap.
De winnaars zijn de professoren Marjo van der Knaap (kinderneuroloog aan de Vrije Universiteit te Amsterdam), Joep Leerssen (letterkundige aan de Universiteit van Amsterdam), Theo Rasing (natuurkundige aan de Radboud Universiteit Nijmegen) en Willem de Vos (microbioloog aan de Wageningen Universiteit).
Het is de veertiende keer dat de premie is uitgereikt. In zijn vorige leven als bioloog heeft ook minister Plasterk de prijs gewonnen. De huidige KNAW-voorzitter Robbert Dijkgraaf en zijn voorganger Frits van Oostrom is die eer ook te beurt gevallen.
Een kleine elite in de kringen van de wetenschap mag onderzoekers voordragen voor de premie. Dat zijn de rectores magnifici van de Nederlandse universiteiten en de voorzitters van het Nederlands Forum voor Techniek & Wetenschap, het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren, de Sociaal Wetenschappelijke Raad, de NWO-gebiedsbesturen en de twee KNAW-afdelingen letterkunde en natuurkunde. Een aparte commissie kiest vervolgens de laureaten. De officiële uitreiking van het Spinozabeeldje door minister Ronald Plasterk zal op 19 november in Den Haag plaatsvinden.
Neuroloog Van der Knaap ontdekte vijf hersenafwijkingen die bij kinderen kunnen voorkomen. Eén daarvan is naar haar vernoemd. Ze ontrafelde bovendien welke genen voor de ziekten verantwoordelijk zijn.
Letterkundige Leerssen leverde belangrijke bijdragen aan drie onderwerpen: het cultuurnationalisme in de negentiende eeuw, de cultuurgeschiedenis van Ierland en nationale stereotypen. Hij onderzoekt nu de invloed van de negentiende-eeuwse ideeën over middeleeuwse literatuur op de natievormende processen in Europa.
Natuurkundige Rasing ontwikkelde een methode om magnetische gebiedjes te manipuleren met lasers. Hierdoor zullen computers in de toekomst honderdduizend keer sneller informatie kunnen opslaan dan nu.
Microbioloog De Vos gebruikte als eerste een multidisciplinaire benadering om de grote variatie aan bacteriën in het menselijke maag-darmkanaal te verkennen. Ook heeft hij ontdekt hoe melkzuurbacteriën met elkaar ‘communiceren’ en hoe ze andere micro-organismen bestrijden.
HOP, Bas Belleman
