Het EIT moet een tegenhanger worden van het Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology (MIT), maar het krijgt wel een andere structuur. Zo wordt er geen grote nieuwe universiteit gebouwd, maar wordt het een virtueel instituut met samenwerkingsverbanden tussen verschillende universiteiten en andere onderzoeksinstellingen in Europa. Het is de bedoeling dat deze partnerships, Knowledge and Innovation Communities genoemd, bestaan uit minstens drie organisaties uit minimaal twee verschillende lidstaten.
Met het EIT is 2,4 miljard euro gemoeid, maar vooralsnog heeft de Europese Unie 309 miljoen ter beschikking gesteld. Brussel hoopt de rest van het budget te financieren met geld uit het bedrijfsleven en bijdragen van lidstaten. Het is overigens nog niet bekend waar het hoofdkwartier van het nieuwe instituut wordt gevestigd. Wenen, Boedapest en het Poolse Wroclaw hebben zichzelf naar voren geschoven als kandidaat.
Voorzitter Manuel Barosso van de Europese Commissie was al jaren een groot voorstander van een Europees technologie-instituut. Bij zijn plannen werd hij geadviseerd door oud-rector van de UT Frans van Vught.
