Broeders, een specialist op het gebied minimaal invasieve chirurgie oftewel kijkoperaties, was de eerste arts die in 2000 robottechnologie in Nederland introduceerde. Van het UMC kreeg hij de mogelijkheid om het werkveld `chirurg van de toekomst' te verkennen en kwam via een experimenteel cardioloog in aanraking met robottechnologie in de operatiekamer. `Het had een magische aantrekkingskracht op me, maar in ons land gebeurde er nog helemaal niets op dit vlak.'
 |
| Ivo Broeders |
Legt uit: `In het Nederlandse zorgstelsel bestond geen concurrentie. Wachtkamers zaten altijd vol, artsen zijn druk met visites, afspraken en operaties. Er was weinig interesse voor het verkennen van nieuwe technologie. Amerika is veel commerciëler, daar lopen ze voorop als het gaat om hightech in de zorg.'
 |
Kijkje in de operatiekamer, het domein waar Ivo Broeders opereert met behulp van robottechnologie. Foto: Gijs van Ouwerkerk. |
Sinds 2000 is het gebruik van robottechnologie bij operaties, dankzij Broeders, fors toegenomen. Robotchirurgie is bij uitstek geschikt voor moeilijke kijkoperaties, zoals bij slokdarmkanker. Nederland beschikt momenteel over vier robots, verspreid over verschillende ziekenhuizen. Zo'n één a twee keer per week opereerde Broeders de afgelopen jaren met behulp van deze hightech. `Je start de operatie op, rijdt de robot naar de operatietafel, sluit die aan en werkt vervolgens via een soort van cockpit. Als chirurg krijg ik dan een driedimensionaal beeld te zien, waardoor je de illusie hebt dat je met de handen in de buik aan het werk bent en dat is prettig opereren. Bij kijkoperaties werk je in omgekeerde richting en dat is eigenlijk ontzettend onhandig. Daarentegen zijn operaties middels minimale invasieve chirurgie wel een trend. In plaats van één grote snee, maken we nu slechts drie tot zes kleine incisies. Het lichaam raakt dus minder beschadigd en herstelt ook sneller na een minder grote wond.'
Niet zomaar iedere chirurg kan de robot bedienen, vertelt hij. Daar is een opleidingstraject voor nodig. `Binnen het UMC leiden wij onze eigen mensen op, maar bij het leren werken met hightech apparatuur zouden ook technisch geneeskundigen een rol kunnen spelen. Zij zouden chirurgen kunnen ondersteunen bij bepaalde ingrepen.'
Broeders is vanaf het begin bij de opleiding technische geneeskunde betrokken. Jaren geleden verzorgde hij een openingscollege over robotchirurgie, hield ook daarna contact met de UT en verzorgde regelmatig gastcolleges. `Techniek in de zorg doet in een hoog tempo haar intrede', zegt Broeders. `En met zo'n hoge snelheid, dat het de ziekenhuizen te boven gaat. Daarom spreekt het concept van technische geneeskunde mij enorm aan. Zelf werk ik al jaren met techneuten, als chirurg ben ik niet bang van technologie. Maar veel artsen kunnen vaak de gedachtegang van ingenieurs niet volgen. Op de een of andere manier is er een kloof tussen technologie en zorg. Als deeltijdhoogleraar wil ik proberen een brugfunctie tussen die twee te vormen. Hoe? Door de studenten inzicht te geven in het denken van artsen.'
Volgens Broeders bevinden chirurgen zich `in een sneltrein'. `De gezondheidszorg is een bedrijf met een hoog tempo, er is heel weinig ruimte om dingen uit te proberen. Als je dan als technisch geneeskundige een apparaat wilt promoten bij een chirurg, moet je het simpel houden, het apparaat moet werken en slechts voorzien zijn van één knop.'
Ja, die sneltrein, zo ervaart hij zelf zijn job ook. Aan de andere kant, hij heeft tenminste nog de luxe om iets aan onderzoek te mogen doen. `De aanstelling op de UT als deeltijdhoogleraar is een luxepaardje voor mij.' Broeders zal samen met Stefano Stramigioli, hoogleraar Advanced Robotics bij de faculteit EWI, onderzoek doen naar een nieuwe generatie robottechnologie in de operatiekamer. `De huidige machines zijn ontzettend duur, zo'n anderhalf miljoen. In Europa wordt dat niet zomaar aangeschaft, in Amerika gaat het gemakkelijker.' Broeders hoopt met zijn onderzoek op de UT dat er over vijf tot tien jaar een nieuw, goedkoper, type robot ontwikkeld zal zijn.
Studenten technische geneeskunde zijn allemaal razend enthousiast over zijn specialisme en vaak roepen ze `dat wil ik ook'. Regelmatig komen ze een kijkje nemen in de operatiekamer, als Broeders aan het werk is. `Ik vertel de studenten dan altijd dat ze niet opgeleid worden om het werk van een chirurg te doen. Ze moeten vooral bezig zijn met de technologie van de toekomst. Of dat nou vanuit de industrie, de zorg of de wetenschap is, dat doet er niet toe. De technisch geneeskundige komt in een dynamische wereld terecht, er is absoluut markt voor deze specialisten.'
De hoogleraar citeert de Amerikaanse topchirurg Richard Satava die `precies' verwoordt wat het toekomstige werkterrein van chirurgen inhoudt: It's no longer about blood and guts, it's all about bits and bytes'. Broeders: `Dit zegt genoeg over de rol die technologie in de zorg gaat spelen.' Nee, hij denkt niet dat in de toekomst robots alle taken van het medisch personeel over zullen nemen. `Het denkvermogen van zo'n apparaat is toch mimimaal.'
Per 1 januari verruilt Broeders zijn functie bij het UMC voor die van algemeen chirurg in het ziekenhuis van Amersfoort. `Daar ligt een heel sterke focus op kijkoperaties, en dat is toch mijn specialisatie. Het UMC specialiseert zich meer in complexe kanker-operaties. Ja, dat betekent wel dat ik de robot achter moet laten. Toch een soort kindje van me. Maar in Amersfoort gaan we de eerste klinische experimenten doen met de apparatuur die we op de UT ontwikkelen.'
