Kees van Overveld, natuurkundige bij de TU Eindhoven, legt in zijn lezing uit hoe het brein de waarnemingen door de ogen beïnvloedt. `De verwerking gebeurt in verschillende lagen, waarbij hogere lagen de lagere domineren.' Van Overveld toont zijn gelijk met een aantal filmpjes. Zo krijgt het publiek de opdracht in een kort videofragment te tellen hoe vaak de mensen in een wit T-shirt de bal hebben gevangen. Vol trots vertellen sommige aanwezigen dat ze wel zestien van zulke acties hebben weten te onderscheiden. `Maar jullie hebben niet de gorilla gezien die halverwege uitgebreid door het beeld liep?', informeert Van Overveld. De verbazing valt van de gezichten te lezen wanneer het publiek in de herhaling alsnog de gorilla ziet. `Hier overheerst de intentielaag - het willen tellen van het aantal vangballen - de objectenlaag,' legt de natuurkundige uit. `Het is best pijnlijk om te constateren dat je zoiets over het hoofd ziet, maar het gebeurt bijna iedereen.'
Goochelaars maken dankbaar gebruik van die wetenschap. Emiel Lensen is Nederlands kampioen goochelen en geeft per jaar ruim driehonderd optredens over de hele wereld. Hij demonstreert enkele trucs. Haalt uit het niets een fles wijn tevoorschijn en doet een uitgebreide sessie met een sigaret en aansteker die steeds verdwijnen en dan weer opduiken. `Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je als goochelaar je trucs uitlegt,' vertelt Lensen, `maar vanavond wil ik misschien wel een uitzondering maken.' Dit bericht wordt door de zaal met enthousiasme ontvangen, en dus verklapt de goochelaar stap voor stap hoe de sigarettenact werkt. Zo leert het publiek dat de `duimpalmage' een prima verstopplek is en het afleiden van de aandacht essentieel. Later op de avond gaat Lensen met twee assistenten uit het publiek aan de slag. De eerste lijkt te geloven dat de goochelaar een kleerhanger door zijn arm heen heeft geduwd en de ander denkt dat hij een prop papier heeft doen verdwijnen. Tot grote hilariteit van het publiek, uiteraard.
Na afloop vraagt een van de aanwezigen verontrust of ze nu soms aan haar intelligentie moet twijfelen. De goochelaar stelt haar gerust: `Het is juist mijn ervaring dat slimme mensen zich sneller voor de gek laten houden', verzekert hij het publiek.
 |
| Goochelaar Emiel Lensen bespeelt de zaal. |
