 |
| In het Dish Hotel overleggen studenten over de eerste indruk die ze op elkaar maken. (Foto: Gijs van Ouwerkerk) |
Je moet jezelf verkopen
Je bent afgestudeerd, schrijft een paar sollicitatiebrieven en plotseling word je uitgenodigd voor een gesprek. Tot je vreugde, maar ook tot je schrik. Want hoe pak je zo'n gesprek aan? Om goed voorbereid te zijn, volgden 23 studenten de workshop `Effectief solliciteren' van ingenieursbureau Tebodin. `Jezelf verkopen begint al op het moment dat je bedrijfsterrein oploopt.'
Na een inleiding over het bedrijf zelf komen HR-consultant Ellen Nakken en vestigingsdirecteur Arno Ruijtenbeek van Tebodin Hengelo vrijwel direct bij de belangrijkste boodschap van de middag. `Je kunt zelf invloed uitoefenen op het gesprek, maar dan moet je je wel goed voorbereiden. Dat begint met de eerste indruk. Hoe kom je bij de receptie binnenlopen? Hoe zit je te wachten in de lobby? Reactie van een student: `Vragen jullie echt aan de receptioniste hoe een sollicitant binnenkomt?', vraagt een student. `Ik heb het wel eens gedaan', zegt Nakken. `Als je nog op moet zoeken bij wie je moet zijn heb je je kennelijk weinig verdiept in de sollicitatie.'
`Je moet laten zien dat je gemotiveerd bent', vult haar collega aan. `Dat begint zodra je het terrein op komt. Als iemand heel schuchter binnenstapt en een slap handje geeft, weet ik al dat hij niet geschikt is als verkoper.'
`Verdiep je ook vooraf in het bedrijf en de functie', vertelt Ruijtenbeek. Een studente vraagt hoever je daarin moet gaan. `Anders kun je misschien niets meer vragen tijdens het gesprek.' `Jawel hoor', reageert Ruijtenbeek. `Het komt slecht over als je alleen maar dingen vraagt die je eenvoudig op de website van het bedrijf kunt vinden. Maar je kunt zoveel meer vragen. Als je weet dat een bedrijf in twintig landen zit, vraag je bijvoorbeeld naar de mogelijkheden om in het buitenland te werken.'
Ook het interview zelf kun je in hoge mate voorbereiden, zo blijkt. Veel bedrijven werken volgens de zogenaamde STAR-methode. Je wordt gevraagd een situatie (S) of taak (T) te schetsen waaruit blijkt dat jij een bepaalde competentie bezit. Vervolgens vraagt de interviewer naar je actie (A), wat heb je gedaan in die situatie en vooral ook hoe. Uiteindelijk wil de interviewer het resultaat (R) van je actie weten.
Ruijtenbeek: `Je kunt dit sturen door zelf competenties aan te dragen waarvan je denkt dat je er goed op scoort. Het is belangrijk dat je daarbij in de ik-vorm praat. Het draait om wat jij in een bepaalde taak hebt gedaan en welke resultaten jij hebt geboekt. Niet om wat de hele groep heeft bereikt.' Als de studenten dit in rollenspellen oefenen, blijkt dat laatste het moeilijkst. Nakken: `Veel mensen zien het als egoïstisch om vanuit het ik te praten, maar dat is helemaal niet zo. Je moet jezelf verkopen.'
De eerste indruk. Een recruiter beslist soms al in vijf minuten.
UT-alumnus Hendrik-Jan Boven en Mariëlle Seegers van Océ Technologies geven de cursus communiceren waarin non-verbaal gedrag centraal staat. Trainster Seegers valt meteen met de deur in huis. `Wat is jouw eerste indruk van de trainers?'
De zesentwintig deelnemers geven een paar reacties. `Jullie staan er wel relax en casual bij. Gewoon met een kop koffie in de hand.' Een ander vindt Seegers serieuzer dan collega Boven. `Hij zit er wat nonchalant bij zo, op die stoel.' Nog één: `Volgens mij zijn jullie wel makkelijk aanspreekbaar en behoorlijk to the point.' Een laatste reactie: `Alle aandacht gaat naar jou (Seegers, red.) want jij staat op de voorgrond.'
De twee trainers lachen. `Zijn we het daar mee eens, Hendrik-Jan?' Hij: `Die relaxte indruk valt nog wel mee. De koffie hebben we nog niet op omdat we hier wat laat aankwamen.'
De volgende opdracht. `Schrijf op welke indruk jij denkt te maken. Noteer vervolgens van vijf andere mensen welke indruk zij op jou maken en ruil daarna je bevindingen. De studenten kijken over en weer, knikken en glimlachen wat naar elkaar, de opgedane indrukken worden genoteerd. `Het is best moeilijk,' zucht iemand. Seegers reageert: `Maar als je op stap bent, doe je precies hetzelfde. Je beoordeelt of iemand iets voor je kan zijn of dat je juist van die persoon beslist geen drankje hoeft.'
Tijd om de notitieblaadjes uit te wisselen. Student Mart is deels tevreden. `Praat makkelijk, staat erop. Nou, dat klopt wel hoor. Schichtig? Hmm, dat vind ik nou weer helemaal niet.'
Werktuigbouwkundestudent Kristiansen vraagt verbaasd waarom hij niets heeft gekregen. Het blijft stil. `Goede vraag,' reageert Boven. `Ik wilde net wat over je schrijven, maar de tijd was op,' helpt iemand hem uit de brand. BME-student Jelmer van Schoonhoven is ook verbaasd. `Wie heeft opgeschreven: ze weet waarvoor ze staat?' De aanwezigen lachen. Al gauw volgt een excuus. `Dat moet je zijn.'
CT-student Eef Schuurman merkt op: `Je weet dat iemand een eerste indruk heeft, toch is het moeilijk deze te verwoorden.' Trainer Boven: `Hou er rekening mee dat de eerste indruk altijd een vooroordeel is.' Collega Seegers legt kort uit dat non-verbaal gedrag wel enorm belangrijk is. `Je uiterlijk is erg bepalend. Lichaamstaal verschaft betrouwbaardere informatie dan de letterlijke woorden. Bij een sollicitatiegesprek is zeven procent van de inhoud doorslaggevend, 38 procent van de betrouwbaarheid bepaalt de stem en 55 procent komt voor rekening van je lichaamstaal. Wat laat je zien? Zijn je schoenen gepoetst? Draag je een pak? Bloos je? Transpireer je? Wat is je gezichtsuitdrukking? Non-verbaal gedrag is vaak doorslaggevend. Reken erop dat een recruiter soms binnen vijf minuten beslist of je wel of niet bent aangenomen.'
