Het is een bekend probleem bij verkiezingen. De terechte winnaar is de kandidaat die de tweestrijd met elke andere kandidaat zou winnen. Soms zit zo'n kandidaat er niet bij. Mogelijk prefereert een meerderheid kandidaat A boven B, B boven C en tegelijk C boven A. (Stelling 2) Maar zelfs als zo'n absolute voorkeur wel bestaat, is het niet vanzelfsprekend dat die wordt gekozen.
Vaak wordt de kandidaat met de meeste stemmen uitverkozen. Alleen wanneer die meer dan 50% van de stemmen heeft is dat gegarandeerd de juiste winnaar. (Stelling 3) Daarom organiseren ze bij de Franse presidentsverkiezingen een tweede ronde tussen de twee favorieten uit de eerste ronde. Dat is al beter, maar de mogelijkheid blijft bestaan dat de voorkeurskandidaat de tweede ronde niet haalt. (Stelling 4)
Nog weer beter wordt het wanneer voor de tweede ronde alleen de kandidaat met de minste stemmen afvalt. En zo ronde voor ronde doorgaand tot een kandidaat de absolute meerderheid krijgt. Op dit principe is het kiessysteem van de PvdA gebaseerd. Maar in plaats van steeds opnieuw te stemmen geven de kiezers meteen hun volledige voorkeursvolgorde door, waarna de computer telronde na telronde de minst favoriete kandidaat laat afvallen. Toch kan de voorkeurskandidaat zo nog steeds al in de eerste ronde afvallen. (Stelling 5)
Gegeven de lijstjes van de PvdA-leden zou de computer ook gewoon meteen de terechte winnaar kunnen aanwijzen, zo die ertussen zit. (Stelling 6) En jullie, die al de bovenstaande stellingen inmiddels hebben bewezen, zullen daar meteen voor pleiten. Maar de gemiddelde kiezer trekt dat niet, getuige zijn reactie op de uitverkiezing van Ploumen: “Ze tellen net zo lang tot ze hun gewenste winnaar hebben!” De kiezer wil niet worden meegeteld. De kiezer wil slechts de illusie dat hij het begrijpt. En alleen daarom krijgt hij bij de volgende verkiezingen weer een potlood.
