Is Rita wel een stemmentrekker?

| Redactie

Kiezers twijfelen steeds langer over wat ze zullen stemmen bij verkiezingen. Het electoraat is instabiel en het stemgedrag moeilijk voorspelbaar. Dit heeft onder andere gevolgen voor de verkiezingscampagne en de ervaring van Kamerleden. Dat schrijven UT-onderzoekers Kees Aarts, Henk van der Kolk en Martin Rosema in hun zondag gepresenteerde boek Een verdeeld electoraat - de Tweede Kamerverkiezingen van 2006.

Hun belangrijkste bevinding is dat kiezers steeds later de beslissing nemen op welke partij ze gaan stemmen. `Dit betekent dat er voor de partijen veel kiezers te winnen zijn en dus worden de verkiezingscampagnes belangrijker voor de partijen. Deze worden steeds professioneler en ook feller gevoerd', aldus Henk van der Kolk.

Het aantal wisselende kiezers is sinds 1994 weliswaar weinig veranderd, nog steeds leidt dit tot grote verschuivingen in de zetelverhoudingen. Volgens Van der Kolk heeft dit tot gevolg dat het parlement minder ervaren Kamerleden telt. `Door de vele wisselingen zitten parlementariërs korter in de Kamer. Dit brengt met zich mee dat het aanzien van de Kamer daalt.'

Een ander gevolg van de instabiliteit van de kiezers is volgens Van der Kolk het groeiende belang van stemwijzers en de nietszeggendheid van opiniepeilingen. `Je ziet het nu ook weer met Rita Verdonk: die peilingen zijn gewoon lachwekkend. Verdonk zou op 27 zetels kunnen rekenen, maar wat zegt dat. Als je veel in het nieuws bent, krijgt je altijd veel stemmen in de peilingen. Bovendien is het voor kiezers nu makkelijk om te roepen dat ze op Verdonk stemmen, maar bij de verkiezingen laten ze het wel uit hun hoofd.'

`Überhaupt kun je vraagtekens zetten bij Rita Verdonk als stemmentrekker', vervolgt Van der Kolk. `Ze roept nu wel dat ze met haar voorkeursstemmen negen zetels heeft gewonnen voor de VVD, maar bij die verkiezingen heeft de VVD wel verloren. In ons boek blijkt dat veel van de VVD-stemmers naar het CDA zijn overgelopen. Die zijn misschien wel weggegaan om Rita. Ze heeft dus niet alleen zetels gewonnen, ze heeft ook zetels weggegooid.'

Een verdeeld electoraat gaat niet alleen over de kiezers, maar ook over de partijprogramma's en campagnes van de politieke partijen. Volgens Van der Kolk moeten we het niet zien als een belangrijk wetenschappelijk werk. `Onze belangrijkste bron is het Nationaal Kiezersonderzoek. Dit populair-wetenschappelijke boek is vooral een manier om de eerste resultaten van deze enquête voor een breed publiek toegankelijk te maken. Het diepgravender onderzoek naar de cijfers zal pas over enkele jaren in de wetenschappelijke tijdschriften komen.'

Stay tuned

Sign up for our weekly newsletter.