De voornaamste reden tot de oprichting van het TIM vormt de behoefte om de Twentse inbreng in de landelijke onderzoekscholen J.M. Burgerscentrum en Engineering Mechanics i.o. meer profiel te geven. Het onderzoek moet meer samenhang krijgen en breder worden opgezet. Het nieuwe instituut heeft ook raakvlakken met andere scholen en instituten als TNO, het Waterloopkundig Laboratorium en het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium.
Volgens de initiatiefnemers zijn de vloeistof- en de vastestofmechanica een belangrijke pijler van de ingenieurswetenschappen. Kennis op dit gebied is van groot belang voor talloze technische disciplines binnen het bedrijfsleven en daarmee ook voor de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse economie. Daarbij speelt een rol dat de industrie voor die kennis steeds meer een beroep zal doen op de universiteiten.
De nu toegekende twee ton centrale financiering wordt besteed aan versterking van de wetenschappelijke infrastructuur. Vooralsnog bestaat het instituut uit 38 senior-onderzoekers (onderzoeksinbreng 11 fte) en 45 aio's die samen 62 projecten onder handen hebben. Van de aio's wordt tweederde vanuit de derde geldstroom betaald. Het TIM speelt ook een rol in het onderwijs in de mechanica. Het verzorgt de UT-onderwijsactiviteiten binnen de onderzoekscholen J.M. Burgerscentrum en Engineering Mechanics en faciliteert daarnaast de ontwerpersopleiding Computational Mechanics.
Volgens ir. P. Vroegop (WB), een van de opstellers van het instituutsplan, moet het TIM op korte termijn een 'krachtige unit' worden die niet alleen het UT-onderzoek binnen de landelijke onderzoekscholen meerwaarde geeft, maar ook een 'aanzuigende werking' heeft op de tweede en derde geldstroom. 'In de eerste geldstroom staat het water ons tot de lippen. Zonder het TIM dreigen we van de landkaart te worden gevaagd', aldus Vroegop.
