Volgens een enquête van het ROA onder schoolverlaters boekte het hbo in 1995 grote terreinwinst onder vwo'ers. In 1995 ging 34 procent van hen naar het hbo. In 1994 was dat nog 25 procent. Het ROA vermoedt dat de gunstige trend voor het hbo verband houdt met de invoering van de prestatiebeurs. Eerstejaars krijgen vanaf september hoogstens vier jaar een studiebeurs, en bij studievertraging wacht hen een omvangrijke studieschuld. Onzekere vwo'ers verwachten volgens het ROA kennelijk een wetenschappelijke studie niet binnen vier jaar af te ronden. Een HBO-opleiding denken zij wel zonder moeite in vier jaar met een diploma af te sluiten.
Vorig jaar al stelden CDA-kamerleden vragen over de afschrikkende werking van de steeds strenger wordende regels voor de studiefinanciering. Minister Ritzen sprak het vermoeden dat er leenaversie zou bestaan tegen. Afgelopen september kondigde hij echter toch een onderzoek aan naar de sterke daling van het aantal universitaire eerstejaars. De resultaten daarvan worden na de zomer verwacht.