Vorig jaar kon de uitnodiging van toenmalig premier Dick Schoof als spreker op veel onbegrip rekenen onder de UT-gemeenschap. Daarnaast werd zijn speech nog eens onderbroken door protesten van twee Palestina-sympathisanten. Daarom waarschuwde moderator Vera Boertien dit jaar vooraf dat iedereen die de ceremonie verstoorde, onmiddellijk zou worden verwijderd. De waarschuwing bleek achteraf niet nodig.
Na de traditionele cortège van hoogleraren vanaf het stadhuis naar het Muziekcentrum en de introductie van Boertien nam rector Tom Veldkamp het woord.
Verhaal gaat verder onder de foto.
De traditionele cortège vanaf het stadhuis naar het muziekcentrum. Foto: Eric Brinkhorst.
Hij verwelkomde eerst in het bijzonder minister Herbert en de nieuwe bestuursvoorzitter, Gregor Halff.
De rector stond stil bij het 65-jarige lustrum van de UT. Hij kondigde een open huis aan in mei 2027, waarin iedereen welkom is om de UT 'echt te beleven, in plaats van via de krantenkoppen'. Ook maakte hij bekend dat het thema van het lustrumjaar ‘Courage’ is: ‘Het lef om iets nieuws te proberen, te experimenteren, een ondernemende houding aan te nemen en de status quo in twijfel te trekken.’
Volgens Veldkamp was er ook lef nodig om uitdagingen aan te gaan, zoals het aantrekken en behouden van talent. Dat was volgens Veldkamp al essentieel, maar zal alleen maar moeilijker worden gezien de demografische ontwikkelingen in Nederland. ‘De poel van mogelijke studenten slinkt, terwijl de vraag naar hoogopgeleiden blijft.’
Hij vond het desondanks bemoedigend dat de studentinstroom dit jaar zelfs iets toegenomen was. Volgens hem was dat deels ook aan het Beethoven-programma te danken.
Het ging volgens hem niet alleen om de technologie, maar vooral om de mensen. Daarom nam hij een speciaal ogenblik om de overleden UT'ers van afgelopen jaar te herdenken. Studentenband Bartenders Reunion, die dit jaar hun veertigste jubileum vieren, voerde ter geleide het nummer 'Branches in the Wind' van Venice uit.
Vera Boertien nam daarna een moment om te vertellen waarom het woord 'Courage' zo bij haar paste. Ze gebruikte het moment om minister Herbert te introduceren en te feliciteren.
Minister Herbert
Daarna nam minister Heleen Herbert het woord. Hoewel het nog even spannend was of zij kon komen. Door een crisisoverleg over de rijksbegroting kwamen de plannen voor de ministersspeech op losse schroeven te staan. Het lukte haar desondanks toch op tijd in Enschede te zijn, maar ze moest daarna wel direct weer weg.
In haar speech ging ze dieper in op het thema ‘lef’. Ze benadrukte het belang van de vooruistrevende ondernemersgeest in Twente, en dat de universiteit altijd ‘courage over comfort’ had gesteld. Na een korte reflectie op haar eigen studententijd en een speciaal welkomstwoord aan haar moeder, besprak ze het unieke van het Twentse noaberschap, het vanzelfsprekende omkijken naar elkaar.
Volgens haar staat Nederland en het universiteitsleven voor een paar grote uitdagingen. Een vergrijzende maatschappij en een tekort aan talent, ruimte, water en energie. Daarbovenop kwamen volgens haar nog geopolitieke spanningen en internationale competitie, die noopten tot het vinden van innovatieve en onorthodoxe oplossingen. En het lef om over grenzen heen samen te werken en kennis te delen, risico's te nemen en te investeren zonder dat meteen duidelijk is wat het oplevert.
Ze beschreef hoe Twente dat al jaren laat zien. Dat het niet alleen bij onderzoek bleef, maar er ook een directe toepassing aan verbonden was. Volgens haar was High Tech, Human Touch nog steeds de essentie van de UT. ‘De combinatie van technolgie, sociale betrokkenheid en ondernemerschap maken Twente onmisbaar voor Nederland’.
Daarna ging ze in op de rol van de regering. Ze verwees naar nieuw industriebeleid waarin gericht gefocust wordt op een handvol groeimarkten, zoals AI, biotechnologie en halfgeleiders. Daar is talent voor nodig, beschreef Herbert. Daarom stelde de regering al eerder hun talentstrategie op, dat zich richt op de pijlers digitalisatie en AI, energie, veiligheid en life sciences. In het kader daarvan noemde ze het Hospital of the Future-project waarbij patiënten thuis op afstand worden verzorgd, waar de regering enkele tientallen miljoenen euro’s voor opzij zet.
Daar bovenop introduceerde Herbert een nieuwe Nationaal Agentschap voor Innovatie (NADI) en een National Investment Institution (NII).
Als afsluiter greep ze terug op het concept noaberschap. De grote uitdagingen zijn alleen te overkomen als we samenwerken. Daarom riep ze op om elkaar te blijven helpen en nieuwsgierig te blijven.
Verhaal gaat verder onder foto.
Na haar toespraak verliet minister Herbert direct de zaal. Foto: Eric Brinkhorst.
Als bedankje kreeg ze van de rector een trui van de universiteit aangereikt. Na haar toespraak vertrok de minister direct weer naar Den Haag, waarna rector Veldkamp het weer overnam.
Boertien interviewde Veldkamp kort over zijn visie op vijfenzestig jaar UT. Hij greep daarbij terug op de woorden van de minister. 'We moeten het lef hebben om om hulp te vragen.'
Volgens hem is lef essentieel in wetenschap, omdat je dingen moet proberen die nog niet eerder zijn gedaan. Volgens hem was het ook afhankelijk van of er ruimte voor is. Een luisterend oor was noodzakelijk. 'Wetenschap bedrijf je nooit alleen.'
Hij gaf aan dat vertrouwen daarin belangrijk is, wat een brug vormde naar het nieuws over de sociale onveiligheid binnen de UT. 'Je kunt op papier heel mooi schetsen hoe het moet zijn, maar het is belangrijk om te blijven praten en te luisteren naar elkaar. Zo creëer je veiligheid.' Hij verwees daarbij naar de actie van hoogleraar Maaike Endedijk eerder dit jaar.
Bartenders' Reunion
Het was tegelijk het moment voor oud-studentenband Bartenders Reunion om een speciaal geschreven nummer ten gehore te brengen, dat geheel in stijl 'Courage' was genoemd. Om naar eigen zeggen de gemeenschap bij elkaar te brengen oefende de band eerst een gezamenlijke kreet, waarmee ze de zaal schoorvoetend meekregen.
Prijzen
De OAJ is traditioneel ook meteen hét moment voor de uitreiking van verschillende prijzen. De Van den Kroonenberg-prijs, voor impactvolle bedrijven waar oud-UT’ers bij betrokken zijn, werd dit jaar vanwege het lustrumjaar iets anders aangepakt, liet Maurice Essers van het alumnibureau eerder al weten.
Vier alumni kregen de ‘Van den Kroonenberg Oeuvre Award’ omdat ze pioniers waren in de ontwikkeling van internationaal toonaangevende technologiebedrijven. Dit jaar waren dat Jitse Groen van Just Eat Takeaway.com, Sytse Sijbrandij van GitLab, Geert-Jan Bruinsma van Booking.com en Martin van den Brink van ASML. Zij kregen een sculptuur uitgereikt van Mohana van den Kroonenberg uit handen van Miriam Luizink, voorzitter van het Universiteitsfonds.
Verhaal gaat verder onder de foto.
De winnaars met hun prijzen. Foto: Eric Brinkhorst.
Jitse Groen vond desgevraagd dat er nog wel het een ander verbeterd kon worden aan het beleid van de UT. Volgens hem mocht de slogan 'de ondernemende universiteit' weer van onder het stof gehaald worden. Hij kreeg daarvoor de handen op elkaar. Sytse Sijbrandij deelde een persoonlijk verhaal over zijn botkanker.
Daarnaast spraken vier andere alumni in een podiumpanel over hun loopbaan sinds ze de UT verlieten en welke uitdagingen ze tegenkwamen: Danique Lummen, Daan Geijs, Els Vollenbroek en Femke Merkx.
Els Vollenbroek riep op tot dialoog en hoopte dat de volgende OAJ anders zou worden opgezet. Het mocht van haar af en toe wel ongemakkelijk worden. Daarop beklom Tom Veldkamp het podium weer om erop te reageren.
Nadat Vera Boertien het moment aangreep om haar eigen gedicht 'Finding Courage' voor te dragen namen de Bertenders' Reunion het over.
Scriptieprijzen
De Graduation Awards, voor de beste scripties, waren voor Marco Luis Ochoa Barnuevo van de faculteit BMS over verbeteren van logistieke beslissingen bij ASML, Jelle Idzenga van EEMCS over magnetische besturing in colonoscopie, Alexey Checin van ET over hittestress in steden, Houri Tayarzadeh van ITC over het omzetten van data in geluid als toevoeging aan visuele kaarten, en Tijmen Sijtsma van TNW over de invloed van vergrijzing op gezondheidszorg. Aan de Graduation Awards is een geldprijs van duizend euro verbonden, die door rector Veldkamp overhandigd werd.
Gregor Halff
Na de prijsuitreiking werd aanstaand collegevoorzitter Gregor Halff op het podium geroepen voor een korte reactie. Halff start vanaf morgen officieel als vervanger van Vinod Subramaniam, die eerder dit jaar naar de Universiteit van Amsterdam vertrok. Hij gaf aan dat hij veel vragen ging stellen en mensen ontmoeten.
De plechtigheid sloot af met een optreden van de Bartenders' Reunion, waarna de stoet hoogleraren de zaal weer verliet.
