Onderwijsminister Letschert kon maandagmiddag niet in de Groningse Martinitoren aanwezig zijn, waar de Rijksuniversiteit Groningen het nieuwe studiejaar opende. Ze hield haar toespraak online.
‘Vandaag heb ik weer mogen leren dat niet alleen studenten worstelen met deadlines, ook in de politiek kunnen we er wat van’, grapte ze. De drie regeringspartijen steggelden nog altijd over de rijksbegroting voor 2027. De ingelaste ministerraad verschoof naar een steeds later tijdstip, tot ze niet meer naar Groningen kon.
‘Ik moet vanmiddag natuurlijk bij die belangrijke ministerraad zijn’, legde Letschert uit. ‘Dat is eigenlijk ook in ons allerbelang, als ik dat hier mag zeggen.’ Ook het extra geld voor onderwijs en onderzoek staat op die begroting.
Strategie
Verder hield ze haar voorbereide verhaal over de talentstrategie die het kabinet voor ogen staat. Die strategie is volgens haar nodig, als Nederland in de toekomst het werk gedaan wil krijgen.
Letschert: ‘We weten allemaal dat Nederland in een rap tempo ouder en ouder wordt.’ Volgens haar is er sprake van een dubbele vergrijzing: er zijn meer ouderen, die bovendien langer leven dan voorheen. Anderen zullen dus steeds meer werk moeten opvangen.
‘Daarvoor moeten we keuzes maken’, stelde ze. Het kabinet wil meer mensen opleiden voor de ‘banen van de toekomst’ en zorgen dat ze op de goede plek terechtkomen. Ook wil het kabinet ‘kennismigratie weer gericht omarmen’.
Dat laatste betekent dat buitenlandse studenten, tot een bepaald maximum, weer welkom zijn, vooral in de vier domeinen waar het kabinet brood in ziet: digitalisering & AI, veiligheid & weerbaarheid, energie & klimaattechnologie en life sciences & biotechnologie.
Studiekeuze
Maar hoe wil de minister zorgen dat jongeren voor de gewenste studierichtingen kiezen? Gaat de overheid jongeren soms een bepaalde kant op dwingen, bijvoorbeeld door strenge selectie bij opleidingen waar de samenleving minder behoefte aan zou hebben?
Dat lijkt niet Letscherts koers. ‘Eén ding wil ik hier wel onderstrepen’, zei ze. ‘De keuzevrijheid om te studeren wat je wilt is een groot goed en die keuzevrijheid blijft. We zullen je nooit dwingen om iets te kiezen wat niet bij je past en we blijven zorgen voor een breed opleidingsaanbod in heel Nederland.’
Pijnlijke kant
Toch moet er iets gebeuren, meent ze. ‘Ik besef dat er aan dit verhaal ook een pijnlijke kant zit. Als we het opleiden voor sommige domeinen en sectoren stimuleren, terwijl het totale aantal studenten daalt, moet het ook ergens minder.’
Concrete voorbeelden daarvan gaf ze niet. Wel zei ze: ‘We zullen ook dingen moeten loslaten. Veel werk is nu al aan het verdwijnen en heeft steeds minder toekomstperspectief. Het is zonde om daar onze kostbare talenten voor op te leiden.’
Letschert: ‘Niet alles kan overal, knoop dat in je oren.’ Zelfs binnen studies moet er aandacht zijn voor de domeinen die het kabinet heeft uitgekozen. ‘Ik hoop dat de student die deze week aan een studie begint het al gauw zal voelen: hé, ik word geprikkeld om mijn talent te ontwikkelen in een duidelijke richting.’
Voor de talentstrategie heeft het kabinet in principe 154 miljoen euro per jaar uitgetrokken. Ook dat moet in de begroting staan waarover de regeringspartijen het vanmiddag alsnog eens zijn geworden. De komende tijd moet blijken of de rijksbegroting genoeg steun krijgt van oppositiepartijen.
