Halzen kwam tijdens de persconferentie van het Nobelprijscomité aan de telefoon. Het was een grote verrassing, zei hij. Halzen is blij met de prijs en hoopt dat die afstraalt op alle betrokkenen.
De nieuwe Nobelprijswinnaar is geboren in Vlaanderen en studeerde in Leuven, maar werkt al decennialang in de Verenigde Staten. Hij is de grondlegger van de IceCube Neutrino Observatory, een detector in het ijs van de Zuidpool, twee kilometer onder de grond.
Hij opperde het idee voor de detector in 1988. Meer dan 450 wetenschappers uit verschillende landen werkten samen om hem te realiseren en ruim twintig jaar later volgden de eerste waarnemingen.
Spookachtig
Neutrino’s zijn ‘spookachtige boodschappers’ uit de ruimte, zoals het Nobelcomité ze noemt. Het zijn nauwelijks traceerbare deeltjes die overal doorheen schieten, maar Halzen bedacht een manier om ze toch te kunnen zien.
Want in het ijs van de Zuidpool veroorzaken sommige neutrino’s een spoortje van licht en andere geven enige energie af. Dat gebeurt misschien één keer per dag, maar dat is genoeg om te zien waar uit de ruimte ze vandaan komen en zo kunnen ze zicht bieden op bijvoorbeeld zwarte gaten en andere fenomenen in het heelal.
De neutrinodetector heeft de sterrenkunde veranderd, zegt het comité. Inmiddels worden er meer detectors gebouwd, niet alleen in ijs maar ook in water.
De Nobelprijs bedraagt dit jaar 12 miljoen Zweedse kronen, omgerekend meer dan één miljoen euro.
Nederlanders
Negen Nederlanders hebben ooit de Nobelprijs voor de natuurkunde ontvangen. De eersten waren Pieter Zeeman en Hendrik Lorentz in 1902. De laatste Nederlandse laureaat kreeg de prijs in 2010. Dat was de in Rusland opgegroeide Nederlands-Britse Andre Geim, die tot zijn verrassing zijn Nederlandse nationaliteit verloor toen hij ook de Britse nationaliteit aannam.
