Het bedrijfsleven was de afgelopen jaren gul voor publieke onderzoeksinstellingen. Nergens in Europa kregen ze zoveel privaat geld als in Nederland, meldt het Rathenau Instituut. Althans, voordat de financiële crisis uitbrak.
Het is de vloek van ieder evaluatierapport: het hobbelt altijd achter de feiten aan. Soms zijn er jaren verstreken voordat cijfers en bedragen bekend zijn en weet niemand wat de tabellen en grafieken nog over het heden zeggen. Sinds de wereldwijde financiële crisis geldt dat bezwaar nog sterker.
In een nieuw rapport van het Rathenau Instituut komt het woord ‘crisis’ niet voor. De zon schijnt nog. In heel Europa, schrijven de rapporteurs, is het aandeel privaat geld in publieke onderzoeksinstellingen nergens groter dan in Nederland.
Dat statistiekje zegt niet alles, want er is ook geen enkel ander land dat een instituut als TNO kent; onderzoeksstelsels zien er overal anders uit. Maar het zegt wel iets: kennelijk zagen bedrijven de samenwerking zitten. Ook wetenschappelijk gezien liep het lekker, want de publicaties kregen steeds meer impact. De instituten presteerden veel beter dan gedacht, zo vat het Rathenau de resultaten samen.
Maar het onderzoek loopt slechts tot in het jaar 2007, toen de crisis nog ver achter de horizon lag. Hoe zou het de instituten nu vergaan? Die vraag is des te lastiger, omdat het volgens de rapporteurs eigenlijk niet zinvol is om over ‘de’ instituten of ‘de’ kwaliteit ervan te spreken. Daarvoor zijn de onderlinge verschillen te groot. Dus de instellingen zullen allemaal wel iets merken van de financiële strubbelingen, maar niemand heeft nog het overzicht. Het blijft afwachten tot de volgende evaluatie.
Uit het huidige Rathenau-onderzoek blijkt in elk geval dat 110 publieke onderzoeksinstituten ongeveer eenderde van de Nederlandse overheidsuitgaven aan wetenschap verspijkerden. Een deel opereerde onder de paraplu van onderzoeksfinancier NWO en wetenschapsgenootschap KNAW. De technologische topinstituten onder hen vielen gewoonlijk onder de gezamenlijke verantwoordelijkheid van enkele universiteiten en bedrijven.
HOP, Bas Belleman
