Getorpedeerd PvdA-voorzitter Marijke van Hees heeft de draad razendsnel opgepakt. Sinds een maand is ze zakelijk directeur van het Telematica Instituut, hier op de campus. Heeft de politica genoeg tijd genomen om haar wonden te likken?
De nieuwe zakelijk directeur van het Telematica Instituut maakt een viefe, ongeknakte indruk. 'Lijkt me niet wat', zegt ze tegen de fotograaf. 'Als we daar eens gaan staan?' Marijke van Hees praat vlug en gedecideerd. Geen Haagse wolligheid, maar duidelijke, informatiedichte taal.
Dat past bij haar nieuwe baan. De zeventig onderzoekers van het Telematica Instituut, een stichting die nauw samenwerkt met kennisleveranciers als de Universiteit Twente, worden gevoed door zowel de overheid als het bedrijfsleven. Van Hees heeft, samen met wetenschappelijk directeur Chris Vissers, een business te runnen.
Dat klinkt wat plat voor een sociaal-democrate. Ten onrechte, vindt Van Hees. 'Het Telematica Instituut heeft een maatschappelijke verantwoording. Het streeft na dat nieuwe ICT-kennis zo snel mogelijk gemeengoed wordt. Dat is nodig om gelijke tred te kunnen houden met andere westerse landen.'
Haar ruim bemeten directiekamer oogt nog wat leegjes. Van Hees strijkt met een hand langs de deurpost. 'Bijna droog', mompelt ze. In een verre hoek staat een plant. Er hangt nog geen kunst aan de muren - maar het zijn er tenminste vier.
Vier stenen muren, dat moet een luxe zijn voor iemand die zo pas het glazen huis van de politiek is uitgedonderd. Partijvoorzitters bekleden publieke functies, en dus kon heel Nederland de val van PvdA-kopstuk Marijke van Hees in de media volgen.
De ellende begon met de gewraakte karaktermoord in Vrij Nederland. Begin september meldde het blad dat Van Hees' vertrek nakende was. De PvdA-top vond, schreef het weekblad, dat de voorzitter niet inspireerde, slecht leiding gaf, en niet kon organiseren. Men had tabak van de 'ondoordachte losse flodders' die Van Hees 'op de partij' afvuurde.
VN zelf maakte gretig gebruik van boze geruchten over Van Hees' declaratiegedrag. De voorzitter zou gerommeld hebben met kilometervergoedingen. Ze zou hotelovernachtingen in rekening brengen en ondertussen bij bevriende partijgenoten logeren. Ze zou zichzelf op een belachelijk dure managementcursus hebben getrakteerd. 'Marijke Peper' kopte VN giftig.
Maar elk tij keert. 'Peper' is inmiddels hard op weg een geuzennaam te worden, en, inderdaad, ook de declaratiegeruchten rond Van Hees bleken roddel en achterklap. Natuurlijk beet ze van zich af. 'Diezelfde avond heb ik in Nova die zwartmakerij weersproken', memoreert ze.
Haar woord tegen dat van de stoelpootzagers. Oud-commissaris van de Koningin Roel de Wit moest van stal om Van Hees' gedragingen te onderzoeken. Welnu, de beschuldigingen van die managementcursus en de overnachtingen bleken vals, en op de kilometertjes viel niets af te dingen. Vrij Nederland haalde bakzeil en bekende er slapeloze nachten van te hebben.
En Van Hees, hoe sliep zij? 'Het was niet wat je noemt een prettige periode', begint ze. 'Gelukkig stond ik er niet zo moederziel alleen voor als Vrij Nederland destijds suggereerde. M'n politieke tegenstanders zochten een stok, en die hebben ze gevonden. Als dat soort thema's eenmaal gecreerd zijn, blijven ze je achtervolgen.'
Bij de PvdA voelt ze zich niettemin nog steeds senang. 'Binnen de partij heb ik vrienden genoeg. De jonge socialisten hebben me uitdrukkelijk verzocht hun bijeenkomsten te blijven bezoeken.'
Aan een retraite denkt ze dan ook niet. 'Ik blijf gewoon raadslid in Enschede. Mijn fractiegenoten staan nog steeds pal achter me. Konden nauwelijks geloven dat die affaire over míj ging. Dat gevoel bekroop me zelf op een gegeven moment ook: gaat dit over mij?'
Gemeentepolitiek dus - belangrijker en dynamischer dan ooit, zeker na het rapport Oosting. 'Er is werk aan de winkel in Enschede, dat behoeft geen betoog. Ik zit in de commissie ruimtelijke ordening. Dan weet je genoeg, toch?' Bovendien moet en zal ze haar 'politieke energie' kwijt. 'Ik ben nu eenmaal een politiek dier.'
Morgen begint het grote PvdA-congres. In het Rotterdamse World Trade Centre zal Van Hees' opvolger aangewezen worden. De kans is aanzienlijk dat wederom een oud-UT-studente fakkeldrager wordt: Sharon Dijksma. 'Ze heeft de kracht, de ambitie en de gedrevenheid', aldus Van Hees.
Tips? Do's and don'ts? Van Hees: 'Tuurlijk. Maar die verstrek ik niet in het openbaar. Als ze het wordt en ze heeft er behoefte aan, dan gebeurt dat onder vier ogen.' Wel mag de nieuwe voorzitter - wie het ook wordt - weten in welke traditie hij of zij terecht komt. Van Hees: 'PvdA-voorzitters, leert de geschiedenis, stappen vrijwel altijd voortijdig op, meestal onvrijwillig. Het zijn net voetbaltrainers.'
