Het gokken zit de Antillianen in het bloed. Beens, vierdejaars bestuurskunde, wist dat al voordat hij in november de zon opzocht, maar zag met eigen ogen dat het klopt.
'Er heerst een armoedecultuurtje op Curaçao. De mensen hebben weinig geld en daar willen ze meer van maken. Op elke hoek van elke straat kan je meedoen aan dubieuze lotterijen. En de casino's zijn overvol en talrijk. In Nederland heb je er elf, op Curaçao telde ik er dertien op een bevolking van 140.000. Neem daarbij de laagdrempeligheid, een fiche heb je al vanaf vijftig cent en reken niet op een dresscode.'
Het probleem met de casinobranche is dat de hotelbazen er de scepter zwaaien, en niet zoals in Nederland, de staat. Casino's op Curaçao worden dus niet keurig gecontroleerd door instanties als de fiscus en de Economische Controle Dienst. Wat er allemaal door de mazen van de wet glipt, weet eigenlijk niemand. Vandaar dat de Antilliaanse overheid vorig jaar de Gaming Control Board (GCB) in het leven riep. Beens onderzocht hoe dit controlemechanisme functioneert en welke onregelmatigheden er desondanks nog plaats kunnen vinden.
En dus deed de BSK'er aan wat hij noemt participerende observatie. Hij bezocht de meeste casino's op het eiland, besteedde zijn stagevergoeding deels aan fiches en gaf zijn ogen goed de kost. Ook sprak hij met de eigenaren, met de politie, het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties en de GCB.
Tijdens zijn bezoekjes ondervond Beens dat negentig procent van de aanwezige gokkers uit eilandbewoners bestaat. En dat terwijl Antillianen volgens de wet helemaal niet mogen gokken. 'In principe zijn de casino's bedoeld om het toerisme aan te zwengelen. Een casino hoort dan ook altijd bij een hotel. Maar op de dagen dat de overheid de uitkeringen betaalt, dat is twee keer per maand, staan er rijen Antillianen voor het casino. De Gaming Control Board wil daarom een legitimatieplicht invoeren zodat die mensen geweigerd kunnen worden. Maar daar willen de directeuren niet aan, want die zien hun klandizie al dalen.'
Beens verdiepte zich verder in de mogelijkheden van werknemers-en werkgeversfraude. 'Volgens de casinobazen moet de GCB veel meer doen tegen werknemersfraude. Croupiers kunnen gemakkelijk onder één hoedje spelen met de gasten. Maar de GCB zegt natuurlijk weer dat ze daar wèl goed op letten. Werkgeversfraude, dat het casino minder inkomsten opgeeft dan het daadwerkelijk krijgt, geef ik daarentegen weinig kans. Dat komt door het systeem van speelbelasting. Die is slechts 3,5 procent, maar wel over de totale inzet van de spelers. Het is voor de directeuren daardoor niet aantrekkelijk om inkomsten te verzwijgen, er kan slechts 3,5 procent worden verdiend. Dat is dus goed geregeld.'
Wat het witwassen van zwart geld betreft, hoorde Beens sterke verhalen over Sint Maarten. 'Daar ontberen ze een controlerende instantie. Ik heb van hoge politiefunctionarissen hele foute verhalen gehoord over cruiseschepen die daar aanmeren met koffers vol geld en vervolgens dat geld witwassen in het casino.'
Beens betwijfelt of dat soort praktijken op Curaçao kans van slagen heeft. 'Maar het kan wel. Stel, iemand komt een enorm bedrag wisselen. In Nederland moet het casino dat melden in het kader van ongebruikelijke transacties. Op Curaçao is het niet duidelijk voor wie de meldplicht geldt, voor de casino's of voor het GCB. In ieder geval werd er in de afgelopen jaren nooit een ongebruikelijke transactie gemeld. En dat is natuurlijk vreemd.'
Beens keerde drie weken geleden terug van zijn stage. Inmiddels is zijn rapport bijna klaar. Daarin doet hij een aantal aanbevelingen. Zo vindt hij dat de casino's hun administratie moeten automatiseren en dat de taakverdeling tussen casino en GCB helder moet worden. 'En heel belangrijk, ik mis een overlapping van instanties die elkáár controleren. Er is bijvoorbeeld geen accountantscontrole. En wie controleert de GCB?'
Volgens Ernst en Young zullen de Antilliaanse media wel oren naar het onderzoek hebben. 'Het is de eerste keer dat iemand op deze manier naar de branche kijkt', aldus Beens die zich inmiddels kenner kan noemen. 'Ik ben in Nederland ook in vrij veel casino's al geweest. Ik vind het een interessant gegeven dat mensen zomaar duizenden guldens op tafel gooien. De spanning van het spel intrigeert me.'
