Alle grote vakgebieden worden binnenkort bestreken door een erkende onderzoekschool. Ook op het laatste braakliggende terrein, de communicatiewetenschappen, komt waarschijnlijk zo'n school.
Het stelsel van onderzoekscholen ontwikkelt zich de laatste jaren nog maar nauwelijks. Al een tijdje schommelt het aantal officieel erkende scholen rond de 110. Elk jaar komen er nog wel enkele nieuwe onderzoekscholen bij, maar sinds vorig jaar zijn er ook erkende scholen die verdwijnen.
Vrijwel alle wetenschappelijke disciplines hebben inmiddels een of meer onderzoekscholen. Alleen de juristen zijn nog wat onderbedeeld, en de communicatiewetenschappen zitten nog geheel zonder.
Maar dat verandert waarschijnlijk. Want de wetenschappelijke academie KNAW ontving vlak voor Kerst negen aanvragen voor erkenning als onderzoekschool. Communicatiewetenschappers van de Universiteit van Amsterdam, uit Nijmegen en Twente hebben zich verenigd in Nescor en doen daarmee nu een gooi naar het officiele KNAW-keurmerk. Daarnaast zijn er ook twee plannen uit de juridische hoek.
Dat het stelsel van onderzoekscholen in grote lijnen klaar is, blijkt ook uit de meeste andere aanvragen. Die zijn niet echt nieuw. In vier ervan zit onderzoek dat tot een jaar geleden al onder de paraplu van een erkende school werd uitgevoerd. Die scholen zijn het afgelopen jaar meer of minder ingrijpend hervormd en worden nu opnieuw ingediend.
26 Scholen die vijf jaar geleden erkend werden, moesten nu een aanvraag indienen om het KNAW-keurmerk te houden. Drie deden dat niet, maar alleen de Wageningse onderzoekschool milieuchemie houdt op te bestaan. Twee Delftse scholen bezinnen zich nog op hun toekomst. Een daarvan, die op het gebied van de materiaalkunde, zal het hoe dan ook moeten doen zonder haar Eindhovense poot. Die gaat afzonderlijk verder.
De verschuivingen bij materiaalkunde lijken een symptoom van een strijd die zich ook elders afspeelt. Want de rust aan het onderzoeksfront is deels schijn, zeggen betrokkenen. 'De concurrentie tussen universiteiten groeit', zegt de Nijmeegse beleidsmedewerker Roel Timmer. 'Er is een reshuffling gaande.'
Die reshuffling draait om de profilering van afzonderlijke universiteiten. Vooral in het bèta- en medisch onderzoek vinden bestuurders samenwerking buiten de deur steeds minder belangrijk. Liever profileren ze zich met de vakgebieden waarin hun universiteit tot de top behoort.
Naar verwachting worden de resultaten van dit profileringsgevecht pas over een paar jaar zichtbaar. Vooral waar meer dan één universiteit claimt de top in huis te hebben, moeten nog grensconflicten uitgevochten worden.
De lijst
(nieuw of `nieuw')
- NESCOR voor communicatiewetenschappen (UvA, UT, KUN)
- Wetgevingsvraagstukken (KUB)
- Maatschappelijke veiligheid (EUR, VU, UL): vorig jaar ook al ingediend, zonder VU, maar afgewezen.
- Integrale Productievernieuwing (UT, TUD, TUE)
- MATTER voor materialen-onderzoek (TUE): met o.m. de Eindhovense poot van MIDEG (zie onder).
- Buys Ballot Instituut voor klimaat-onderzoek (UU, WU): daarin o.m. het SAMO, dat tussen 1994 en 1999 al het KNAW-keurmerk had.
- Helmholtz Instituut voor perceptie- en motoriek-onderzoek (UU, EUR): daarin o.m. het `oude' Helmholtz, dat tussen 1994 en 1999 al het KNAW-keurmerk had.
- Integraal Construeren voor de Bouw (TUD, UT, TUE): had tussen 1994 en 1999 al het KNAW-keurmerk.
- Technische Geowetenschappen (TUD): had tussen 1994 en 1999 al het KNAW-keurmerk.
Niet heringediend:
- Milieuchemie en toxicologie (WU, UU, KUN): de onderzoekers worden verdeeld over andere onderzoeksgroepen.
- Materiaalkunde Instituut MIDEG (TUD, TUE, RUG): bezint zich op zijn `missie', vraagt wellicht volgend jaar alsnog keurmerk aan.
- Waterbouw (TUD, UU, UT): bezint zich op zijn `missie', vraagt wellicht volgend jaar alsnog keurmerk aan.
De eerstgenoemde universiteiten zijn penvoerder.
