Abdurrahman Wahid (59), aan wie deze week een eredoctoraat is toegekend, werd in oktober vorig jaar democratisch gekozen tot president van
Indonesië. De invloedrijke Moslim-geleerde maakt zich al twintig jaar hard voor de rechten van de mens. 'Hij hoeft zich dus niet meer te bewijzen', aldus de aan de UT verbonden Indonesiëspecialist Nico Schulte Nordholt, die Wahid persoonlijk kent.
De bijna blinde president, ook wel bekend als Gus Dur, oogt nogal fragiel. Maar volgens Schulte Nordholt moet je daar doorheen kijken. 'In het Westen is de fysieke uitstraling bepalend voor wie de machtigste man wordt. In Indonesië gaat het om geestkracht.'
Is Wahid een wetenschapper? Schulte Nordholt noemt hem liever een schriftgeleerde. 'Hij studeerde in Indonesië, Egypte, Irak en Canada. Een westerse universitaire opleiding zoals wij die kennen heeft Wahid niet genoten. Hij is geen ingenieur of meester in de rechten. Maar hij kent wel de Koran uit zijn hoofd. De man is geestelijk enorm rijk.'
Maar Wahid is ook een practicus, benadrukt Schulte Nordholt. 'Hij probeert zijn ideeën vorm te geven in de werkelijkheid. In 1980 zat ik samen met hem in mensenrechtenorganisatie LBH, (Lambaga Bantuan Hukurn). Toen was hij al een vooraanstaand Moslim die zich inzette voor de mensenrechten. Dus dat is nu geen speciaal selling point voor hem.'
Voorzitter
Wahid is sinds 1984 voorzitter van de Nahdlatul Ulama (UN), de grootste moslimorganisatie van Indonesië en in de wereld. Zijn beide grootvaders richtten de UN in 1926 op, een organisatie die tenminste 30 miljoen leden telt. Ondanks dit leiderschap heeft Wahid religie altijd een persoonlijke keuze genoemd. Hij was degene die niet wilde dat de Islam alleen de staat zou leiden.
Volgens Wahid is er al genoeg religieuze verdeeldheid in Indonesië. Voor de Islam ziet hij een morele of educatieve rol weggelegd. Wahid gaat uit van de visie dat je vertrekkend vanuit waarden en normen van het eigen geloof de nationale problematiek gezamenlijk kunt oplossen. Het leverde hem kritiek op vanuit bepaalde fundamentalistische Islamitische kringen. Het wekte vertrouwen onder gematigde Moslims en niet-Moslims.
Als president heeft Wahid te maken met de erfenis van 32 jaar Soeharto en 17 maanden Habibie. Zijn kwaliteiten als bruggenbouwer en verzoener zal hij zeker nodig hebben in het religieus- en etnisch-verdeelde Indonesië. De economie op poten zetten heeft zijn prioriteit.
In een interview met De Telegraaf zei hij al voor zijn presidentschap: 'De monopolistische economie leidt tot crisis. Dat weerhoudt de samenleving ervan zich te ontwikkelen.' Over zijn politieke aspiraties in dat zelfde interview: 'Ik ben tevreden met wat ik heb. Als u me al in het presidentiële paleis tegen zou komen, is het als chauffeur van de president.'
Wahid weet nog niet van zijn eredoctoraat. Binnenkort bezoekt hij Den Haag, waar een UT-delegatie de president op de hoogte zal stellen.
Geen hokje
De vraag is of de president van een land in burgeroorlog geïnteresseerd zal zijn in een doctoraat honoris causa. Schulte Nordholt durft het niet te voorspellen: 'De man is onconventioneel, je kunt hem niet in een hokje stoppen. Maar hij weet van Twente dat het een jonge universiteit is die alvanaf 1970 contacten heeft met Indonesië. Er zijn contacten met Bandung, hij weet dat hier gewerkt wordt aan de modernste technologieën. En dat de UT klein is; hij is iemand die vindt dat de macht niet per se in het centrum hoeft te liggen.'
Schulte Nordholt doet zijn best om Wahid te karakteriseren. 'Dat is moeilijk, de man is onvergelijkbaar in zijn soort. Hij heeft bijvoorbeeld een onvoorstelbaar gevoel voor humor. Ik heb er eens over nagedacht. Neem Zuid-Afrika: Wahid heeft iets van Tutu en Mandela. Van Tutu de vrolijkheid, de humor en de compassie. Wahid kan erg emotioneel zijn wanneer hij hoort over schendingen van de mensenrechten. Net als Mandela staat hij boven de partijen. Ook hij kan mensen een gevoel van vertrouwen en bescherming geven.'
Wahid ...humor, vrolijkheid, compassie....
