De ontvangst is hartelijk. 'Koffie? Thee? Een biertje kan ook' zegt VGST-lid David van Loenen, - 'maar wij doen nog niet mee. Pas na de discussie. Dan hebben we het verdiend, begrijp je.' Samen uit, samen thuis: het wordt jus d'orange. Van Loenen, vijfdejaars CT&M, schenkt in, terwijl vijf verenigingsgenoten bedachtzaam in een exemplaar van hetzelfde boek bladeren.
Tot een uurtje of tien gaat de avond over de humanistische ethiek. In het kader van jaarthema 'Vrijheid en verantwoordelijkheid' heeft groepsleider Bram Rosenbrand het meest recente werk van de Spaanse filosoof Fernando Savater op het programma gezet. Het goede leven heet het, ondertitel: Ethiek voor de nieuwe eeuw.
Rosenbrand vat de inhoud kort samen. 'Savater schrijft zijn zoontje een fictieve brief waarin hij een methode aanreikt om een goed leven te lijden. 'Goed leven' betekent volgens hem onder alle omstandigheden de juiste keuze maken. Savater, een humanist, zegt dat je daarbij uit moet gaan van jezelf en niet terug mag vallen op een externe norm.'
Dat staat haaks op wat de aanwezigen geloven. VGST-leden zijn vrijgemaakt gereformeerd, behoren tot de geloofsgemeenschap die zich in 1944 afsplitste van de synodaal Gereformeerde Kerken. Van alle protestanten in Nederland staan zij te boek als de meest orthodoxe en rechtlijnige. Nergens anders wordt het geopenbaarde Woord van God zo streng nageleefd als onder vrijgemaakten.
De externe norm bij uitstek dus: de bijbel. Toevallig genoeg concentreert de discussie zich vanavond rond een 'foute keuze' die Savater in het Boek der boeken heeft gevonden. Inzet is het bijbelfragment waarin Ezau als oudste zoon kiezen moet tussen het eerstgeboorterecht en een bord linzensoep. Zoals bijbelkenners weten gaat Ezau voor de soep.
Savater en de vijf studenten zijn het niet oneens. 'Ezau neemt inderdaad een foute beslissing', zegt Van Loenen. 'Alleen zijn wij gewend een ander argument aan te dragen.' De filosoof meent dat Ezau verkeerd koos omdat hij het kortetermijndenken niet wist te ontstijgen. De vijf hebben geleerd dat Ezau de plank misslaat omdat hij Gods woord negeert. 'Afgezien daarvan zit er zeker wat in Savaters opmerking', stelt Rosenbrand.
Het compromis tekent de sfeer van de avond. Het boek blijkt nauwkeurig gelezen, de denkbeelden zorgvuldig gewogen. De jongens kennen hun Sartre, formuleren behoedzaam en helder, laten iedereen uitpraten - zelfs Savater. Slechts een keer klinkt een normatieve, tussentijdse conclusie: 'Allemaal wel waar wat hij schrijft, maar in de bijbel staat het beter.'
Toch lijkt het een voorschot op de slotsom. 'Thema-avonden als deze zijn bedoeld als horizonverbreding', legt Rosenbrand uit. Maar leidt dat ook tot overname van seculiere standpunten? Boud gezegd: bestaat de kans dat er vanavond iemand humanist wordt?
Rosenbrand lacht kort. 'Van jongs af aan zijn wij bezig te leren waarom het geloof goed is. Dat gebeurt in een beschermde omgeving. De UT is de wijde wereld. Hier vertegenwoordigen we een minderheidsstandpunt, we moeten kunnen opboksen tegen de tijdgeest.' Geen kans op humanisten dus. Maar wat als er nu tóch iemand...?
'Het gebeurt eigenlijk nooit', zegt Rosenbrand, 'maar stel dat er inderdaad iemand van zijn geloof valt?' Hij peinst. 'Dan zullen we met hem of haar praten.' En als dat niet helpt? Resoluut: 'We gooien niemand zomaar uit de vereniging - we willen niemand kwijt, we voelen ons één kudde. Maar als diegene volhardt, tja. Dan is het beter dat-ie eruit stapt.'
Zo gebeurt het ook in de gemeente. Binnen de vrijgemaakte Gereformeerde Kerken bestaat nog steeds zoiets als kerkelijke tucht. Dat betekent dat een lid bij afwijking van de rechte leer of levenswandel uit de kerkelijke gemeenschap kan worden gestoten. Het karakteriseert de geïsoleerde, inzichzelfgekeerde houding en organisatie van Rosenbrands kerk. Die strekt zich uit in alle leefsferen, van ontspanning tot en met politiek.
Dat isolement zie je dus ook terug in het verenigingsleven. Bram Rosenbrand bezocht de vrijgemaakte dr. Greijdanusschool in Zwolle. 'In de bovenbouw gaf de decaan ons foldertjes van de verschillende VGS'en in het land. Voor mij stond al vroeg vast dat ik lid zou worden in Twente.' Van de VGST natuurlijk.
De leden der VGST nemen geen deel aan de universiteitsintroductie. Ze lopen een eigen novitiaat. Rosenbrand: 'Daar leren we wat belangrijk is binnen de vereniging. Persoonlijk vorming, omzien naar elkaar, je geloof uit leren dragen. Ik denk niet dat ik aan de UT-introductie iets heb gemist.'
Het is tijd voor de Soos. Jasjes aan, dassen om: de VGST is verrassend corporaal van snit. We vallen met onze neus in de boter. In de sociëteit aan de Pauluskerk worden voorbereidingen getroffen voor een zogeheten 'amicaal' bezoek. Eerstejaars ('sjaars') uit Utrecht hebben bij een vorig bezoek de VGST-vlag gestolen. Op gezag van het Utrechtse bestuur komen ze die nu terugbrengen. Een klein tribunaal wordt ingericht. De ontvangst zal hartelijk zijn.
