'In brede kring leeft onvrede over de wijze waarop onze universiteiten tegenwoordig functioneren', zo begint het manifest waarmee vijftig hoogleraren het wetenschappelijk tij proberen te keren. 'Veel wetenschappers voelen zich in hun werk beknelt door een keurslijf van regels en oekazes. Zij trekken zich terug in een kleine enclaves en keren de universiteit de rug toen.' Daardoor vermindert en versmalt de kwaliteit van het onderzoek.
Maar ook voor het onderwijs hebben de hoogleraren geen goed woord over. 'Het academische gehalte van het onderwijs kalft af door verschoolsing en massaliteit. Studieprogramma's verschralen door de introductie van een dubieuze noviteit als studeerbaarheid. En ook de kwaliteit van veel onderzoeksopleidingen loopt achteruit.'
De universitaire bestuurde vegen bij monde van de rector van de Universiteit Leiden, W.A. Wagenaar, de kritiek met grof geweld van tafel. 'De hoogleraren die het manifest ondertekenden staan te ver van de universiteit om te zien wat daar gebeurt', aldus Wagenaar in de NRC van 31 maart. 'Ik vind het manifest zelf een enorme dolksteek in de rug van universiteiten'.
Ook UT-rector Frans van Vught neemt niet de moeite om op de kritiek in te gaan. Via zijn secretaresse, Joan Lurvink, laat hij weten dat de reactie van Wagenaar voor zichzelf spreekt.
In het NRC-artikel zegt de Leidse rector onder andere dat universiteiten elkaar keihard beconcurreren. 'Het gaat om alles: geld, studenten, de beste docenten, onderzoekers, bestuurders. Alles pikken we van elkaar af. Dat leidt tot dingen die universiteiten niet zouden moeten doen, bijvoorbeeld het opzetten van modestudies met heel geringe kosten en veel studenten, zoals communicatiewetenschappen.'
De werkelijkheid is volgens Wagenaar dan ook niet dat universiteiten bureaucratisch zijn of door boekhouders worden bestuurd, maar dat ze met een overlevingsstrategie bezig zijn. 'We hebben de intentie om niet te verdwijnen. Het is een gevecht op leven en dood.'
