Op weg naar een fotogenieke botenlift ergens in Frankrijk stuitte het reizende Fotongezelschap op een reusachtige kristalfabriek. Deze was zo groot en uitgestrekt dat ze er letterlijk niet om heen konden. Bij nader inzien bleek de fabriek zelf ook een interessant foto-object, getuige de foto die Casper Doppen ervan maakte. Maar de fabriek betekende meer, zij inspireerde de Fotonleden tot het thema van hun jaarlijkse expositie: 'industrie'. 'Dit past goed in de serie fototentoonstellingen die de Vrijhof organiseert. Zo hingen hier laatst nog foto's van industrieel fotografe Mies de Monchy,' aldus Doppen.
Om serieus met het thema aan de slag te kunnen nodigde Foton op een van haar discussieavonden fotograaf en AKI-docent Onno Meeter uit. Meeter heeft veel gefotografeerd voor industriële giganten als Shell en Esso. Hij voorzag de Fotonleden van veel praktische tips. Het thema is vervolgens door de diverse leden geheel naar eigen inzicht uitgewerkt.
Zo hangt er een prachtige serie zwartwitten van een intiem Oost Gronings strokartonfabriekje ('De toekomst' - 1900) van Vincent Bos. De bijbehorende teksten zijn heel aardig, maar net te lang. Bovendien kleeft er een fundamenteler bezwaar aan: heeft een goede foto eigelijk wel een toelichting nodig? Spreekt die niet voor zichzelf?
Naast veel zwart wit is er ook kleur te zien. Fotograaf René van der Wal is volgens Karin Doctor een echt 'kleurenmens'. Zijn foto's van de Almelose haven laten wat dit betreft niets aan duidelijkheid te wensen over. De foto's uit zijn vierdelige serie 'orde en chaos' (met zilverachtige schroeven, ijzerkrullen, remschijven) zijn qua kleur een stuk subtieler. 'Dat zijn de enige kleurenfoto's die door de beugel kunnen', mompelt zwart wit fanaat Rob Droste. Het beroemde
Droste-effect heeft bij Foton een geheel andere betekenis gekregen: alle kleur uit de foto! 'Ik vind kleuren gewoon rommelig en te druk', licht Droste zijn kleurallergie toe. Bij Foton is de zwart-wit-versus-kleurdiscussie vaste prik. Evenals het fenomeen 'uitsnijden' overigens. Martijn Biewenga bekijkt zijn foto van een papierrecyclingfabriek nog eens kritisch en concludeert dat de uitsnede niet goed is. 'Die lijn daar in het midden moet meer naar links. Ja, dit wordt een 'reject'', besluit hij.
De opname die Biewenga van de Akzo fabriek in Hengelo maakte, op een nachtelijk omgang met collega fotograaf Doppen, leidt ook tot discussie. 'Ik heb eigenlijk precies dezelfde gemaakt,' zegt Doppen als hij de foto van Biewenga bekijkt. 'Nee, dat vind ik niet. Bij jou was het standpunt anders, je had teveel gras en hek op de voorgrond. Dat moet je er afsnijden.' Op de vraag of Biewenga regelmatig de schaar in foto's zet antwoordt hij: 'Nee hoor, dat valt best mee, eigenlijk ben ik meer een dia-type. Daar valt weinig aan te snijden, dat moet in een keer goed.'
Op de expositie hangen slechts drie foto's waarop mensen te zien zijn. Het zijn arbeiders in een Gamelanfabriek in Jakarta, op de foto gezet door Pieter Vos. Dit stemt tot nadenken. Gaan mens en industrie zo moeilijk samen? De expositie roept nog een vraag op. De Fotonleden hebben een opmerkelijke voorkeur voor vervallen industrie: aan hun lot overgelaten fabriekjes, verroeste bedieningspaneeltjes, rommelige bedrijventerreinen en haventjes. Is industrie pas mooi als ze is uitgewerkt en de tand des tijds toeslaat?
'Industrie' van Foton is t/m 28 april in de expositieruimte van de Vrijhof te zien.
Grinddepot op industriegebied te Almelo. Dit aan elkaar geknutselde muurtje houdt een reusachtige berg grind tegen. Waar het verroeste pijpje voor dient kon fotografe Karin Doctor niet zeggen. 'Deze foto is met een driehonderdmillimeter lens gemaakt. Daar kom je niet zomaar bij.'
