De kleine vakbond CFO wijst als eerste het plan van de universiteiten af. De bond raadpleegde haar 1100 leden in het wetenschappelijk onderwijs. Die gaven een duidelijk antwoord. 'De werkgevers willen meer flexibiliteit. Maar alles wat ze willen, kan nu ook al. Je hoeft de ambtenarenstatus helemaal niet te schrappen', zegt CFO-zegsman Willem Jelle Berg. De werkgevers, verenigd in de VSNU, denken daar anders over. Ze willen in de nieuwe cao overstappen op het privaatrecht. Daarin heeft het personeel niet langer de beschermde status van ambtenaar. Tegelijk willen ze personeelsleden niet meer 'voor het leven' benoemen in een bepaalde functie. De universiteiten willen zo meer flexibiliteit verkrijgen. Daaronder valt ook een vorm van prestatieloon. Wie goed presteert, vindt de VSNU, moet dat aan zijn salaris merken.
De universiteiten staat een 'cultuuromslag' voor ogen. In ruil daarvoor beloven ze een cao met meer keuzevrijheid. De ene medewerker wil bijvoorbeeld beslist meedoen aan een spaarloonregeling, de andere juist niet. Ook zal niet elke onderzoeker zijn opgespaarde vrije dagen willen inruilen voor geld. Nu zijn dit soort regelingen vaak collectief: keuze is er niet.
Maar het personeel vertrouwt het niet. Dat bleek vorige week aan de Technische Universiteit Delft, waar de bonden AbvaKabo, CFO, CMHF en AC/HOP een bijeenkomst organiseerden. De TU-medewerkers vrezen dat ze er op de lange duur alleen maar slechter van worden als ze ambtenaar-af zijn. 'Wat gebeurt er met mijn pensioen?', vroegen sommige medewerkers zich bijvoorbeeld af. Ook al was het antwoord van de bonden geruststellend, de argwaan bleef.
De argumenten van de VSNU om de ambtenarenstatus op te heffen zijn niet overtuigend, vindt het personeel. AC/HOP-woordvoerder Jacqueline Lubking pakte er een recent rapport bij van juristen aan de Vrije Universiteit (Amsterdam). Zij schrijven dat de verschillen tussen privaatrecht en publiek voor een universiteit niet erg groot zijn. 'Waarom zou je die stap dan maken?', vroeg de zaal zich samen met Lubking af. Toch zitten de bonden met een dilemma. 'Als we nee zeggen, moeten we er ernstig rekening mee houden dat er geen cao komt. Of eentje met een zeer laag loonbod. Want dit is een hard punt voor de werkgevers', zei AbvaKabo-woordvoerder Peter Wiechmann. 'We moeten nadenken of het een `nee, tenzij', of een `ja, mits' wordt'.
Voor het laatste lijkt de achterban van de bonden echter niets tevoelen. 'Universiteiten hebben geen cent te makken. Als je de ambtenarenstatus wilt inruilen voor geld, moet je niet denken dat je er veel beter van wordt', klonk het in Delft. 'We moeten veel meer actie voeren. Desnoods gaan we staken.'
