Film heeft de neiging bepaalde groeperingen te stigmatiseren en te generaliseren. Indianen op het witte doek bijvoorbeeld zijn steevast bloeddorstige roodhuiden die in vreemde riten rond een totempaal dansen. En wat te denken van zigeuners? De vrouwen worden vaak geprojecteerd als exotische schonen die geweldig kunnen dansen, terwijl de mannen voor rouwdouwers met slechte gebitten doorgaan. Als ze niet aan het vechten zijn stelen ze alles wat los en vast zit.
Dit clichébeeld, dat natuurlijk niet klopt, wordt in de film 'Gadjo Dilo' van regisseur Tony Gatlif weggenomen. Gatlif is namelijk zelf afkomstig uit een Algerijnse zigeunerfamilie en weet precies hoe het zigeunerleven in elkaar steekt. Hierdoor wordt romantisering voorkomen. Iets waar de film Dances with wolves bijvoorbeeld wel last van heeft. In Gadjo Dilo wordt niks romantischer gemaakt dan het is. De aanpak van de regisseur is droog, haast documentair. Het feit dat de film op locatie is gedraaid, bij een tak van de Roma-zigeuners in Valachië in Roemenië, draagt daar zeker toe bij. De hoofdrollen van Stéphane en Sabina, een zigeunermeisje op wie hij verliefd wordt, zijn gespeeld door professionele acteurs. Verder speelt de plaatselijke bevolking gewoon zichzelf. Omdat Gatlif Stéphane bij de zigeuners plaatst ontstaat een interessante omkering: niet de zigeuners, maar de Parijzenaar, de westerling is de gekke vreemdeling ('gadjo dilo' ) en wordt als zodanig behandeld.
Gadjo Dilo is Galif's derde film over het zigeunerbestaan, eerder maakte hij Les Princes (1983) en Latcho Drom (1993). In Les Princes stelde hij niet alleen het Franse racisme aan de kaak, maar bekritiseerde hij ook het zigeunerbestaan zelf: dit zou zich te weinig aanpassen aan de moderne tijd. Gatlif mag het zeggen. Zijn eerste grote doorbraak kwam echter met Latcho Drom. In de Filmkrant zegt hij er het volgende over: 'Ik wil hun cultuur laten zien zoals ze is, zonder een opgeheven vingertje. Ik zeg nooit tegen de kijker: je kent de zigeuners niet, kijk maar hoe ze zijn. In plaats van de kijker bij de hand te pakken, nodig ik hem uit in een huis.' Deze aanpak is ook van toepassing op Gadjo Dilo, binnenkort te zien op het witte doek bij Concordia.
Gadjo Dilo. Een gekke vreemdeling tussen de vreemdelingen. Regie, scenario en muziek: Tony Gatlif. De film draait op vrijdagmiddag 21 en 28 april om 15.30u in The Moviezone bij Concordia (Oude Markt 15, Enschede), prijs: f7,50/f5,-.
