Inzet van het conflict is de ambtenarenstatus van het personeel. De universiteiten, verenigd in de VSNU, willen alleen over salarisverhogingen onderhandelen als de ambtenarenstatus wordt geschrapt. De bonden vinden dat onacceptabel. 'De VSNU legt ons een dictaat op. Dat kan natuurlijk niet', zegt Peter Wiechmann namens de bonden.
De vakbonden willen de ambtenarenstatus niet opgeven. 'Onze achterban voelt daar niets voor. De leden hebben daar geen vertrouwen in. Ze vinden de nadelen niet opwegen tegen de voordelen', legt Wiechmann uit.
De universiteiten betichten de bonden van woordbreuk. Tijdens de cao-onderhandelingen zouden beide partijen volgens de VSNU nagaan hoe universiteiten kunnen overstappen op het privaatrecht. Daarin zijn werknemers niet langer ambtenaar. 'De bonden hebben vorig jaar ingestemd met deze aanpak. Maar nu durven ze kennelijk niet meer', zegt VSNU-onderhandelaar Theo Peperkamp.
De VSNU ziet alleen voordelen in het privaatrecht. Universiteiten kunnen dan werknemers die niet functioneren makkelijker ontslaan. Ze krijgen bovendien de ruimte om individuele arbeidsvoorwaarden aan te bieden die buiten het standaardpakket vallen. 'Dat is beslist nodig', aldus Peperkamp, 'willen we toponderzoekers werven met loon en faciliteiten die concurrerend zijn met het bedrijfsleven en het buitenland.'
In het publieke arbeidsrecht is een cao á la carte niet mogelijk, meent de VSNU. 'Iedereen die denkt dat zijn collega wordt bevoordeeld kan bezwaar aantekenen', legt Peperkamp uit.
De bonden bestrijden dat de ambtenarenstatus de komst een 'cafetaria-cao' blokkeert. Wiechmann: 'Alles wat de VSNU wil, kun je nu ook regelen.'
De VSNU heeft de onderhandelingen voorlopig opgeschort en overweegt de geschillencommissie in te schakelen. Die moet dan een bindende uitspraak doen, een procedure die drie tot vier maanden kan duren. De bonden dreigen overigens ook met de geschillencommissie. Wiechmann: 'En we gaan ons beraden op acties. Dan mag je gerust aan stakingen denken, ja.'
