'Het volledig sluiten van de cellulose kringloop is onmogelijk', zegt Vincent Nierstrasz, medebegeleider van het project Vezelgrondstoffentechnologie voor duurzame papier- en kartonproductie. 'Maar we kunnen wel proberen om de hoeveelheid verse vezels die we toe moeten voegen te reduceren.' Nierstrasz legt uit dat de kwaliteit van de papiervezels momenteel na een aantal malen recyclen te veel achteruit gaat en er veel verse vezels toegevoegd moeten worden om een goede kwaliteit te verkrijgen. 'Op een gegeven moment binden de vezels niet goed meer. Wij proberen door middel van toepassing van enzymen, bijvoorbeeld cellulases, de bindingsmogelijkheden van de vezels te vergroten. Onze expertise op het gebied van cellulose, een belangrijk bestanddeel van katoen, komt daarbij van pas.'
Het vierjarige project past prima binnen de filosofie van het subsidieprogramma E.E.T. (Economie, Ecologie en Technologie). Het overheidsprogramma beoogt namelijk door het inzetten van kennis, technologieën te ontwikkelen die een milieuverbetering en een marktrijp product opleveren. Economie en ecologie gaan daarbij dus hand in hand. Nierstrasz: 'Omdat de input van verse vezels steeds kleiner wordt, besparen we daarmee in feite bomen. Een nevenaspect is dat de papier- en kartonindustrie in Nederland veel sterker komt te staan. De kosten worden namelijk ook lager.'
De leerstoel Textieltechnologie werkt binnen het project samen met ondermeer de universiteiten Wageningen en Eindhoven, ATO-DLO, TNO papier en karton en Kappa Roermond Papier. 'Eindhoven bekijkt bijvoorbeeld de oppervlakteveranderingen van cellulose. Dat dient ter ondersteuning van het onderzoek dat wij doen. En het ATO-DLO, TNO en deelnemende bedrijven leveren ook veel basiskennis op het gebied van de papiertechnologie', zegt Nierstrasz. Die mix van partners uit de universitaire wereld, het bedrijfsleven en kennisinstellingen is een van de voorwaarden die E.E.T. stelt voor het ontvangen van een subsidie.
E.E.T. is een initiatief van de ministeries van Economische Zaken, VROM en OC&W en bestaat nu vier jaar. Ambitieuze ideeën die passen binnen de filosofie en voldoen aan de partnermix kunnen in aanmerking komen voor een subsidie. Tot nu toe doet de UT echter nog maar aan vier projecten mee. Delft en Eindhoven nemen daarentegen al een behoorlijk grotere plaats in als het gaat om de verdeling van de gelden. Wagenaar besloot de UT aan te doen om ruchtbaarheid aan het programma te geven, vooral nu op 17 juli de nieuwe indieningsronde sluit. 'Ik heb hier gestudeerd en daarom viel het mij extra op dat de UT relatief laag scoort. Ik weet namelijk dat er wel veel gebeurt op het gebied van milieurelevant onderzoek. Neem bijvoorbeeld een instituut als Mesa+.'
Een gesprek met Hamlet Bloem van De Liaison Groep (Kennis en Technologie Transfer) levert het nodige enthousiasme op. Hij zal proberen meer animo te kweken onder onderzoekers. 'Ik voel mij aangesproken als we op dit gebied achterblijven. Temeer omdat we op veel onderzoeksgebieden juist voorop lopen', zegt Bloem.
Research
De financiering van fundamenteel onderzoek is voor universiteiten vaak een probleem. Dikwijls begeven ze zich op het pad van de contractresearch om zo hoogwaardig onderzoek te kunnen doen. 'Dit is wat anders', zegt Wagenaar. 'Het is namelijk niet zo dat één bedrijf bepaalt welke koers er gevaren wordt. Dat komt omdat iedere partner 25 procent eigen inbreng op tafel moet leggen. Daardoor ontstaat een evenwichtig geheel waarbinneniedereen kan sturen.'
'Mocht het credo "wie bepaalt, betaalt" toch op gaan', voegt Wagenaar toe, 'dan zou E.E.T. de partij zijn die de koers uitzet. Want wij betalen het meest. De rol van E.E.T. is echter die van een kritisch buitenstaander die het onderzoek niet stuurt. Wel houden we in de gaten of het project wordt uitgevoerd zoals in het begin is afgesproken.' Partners maken namelijk afspraken over bijvoorbeeld publicaties en eigendom van resultaten. Kennisbescherming is een belangrijk punt in die afspraken. 'We willen dat de mensen die er geld in steken er ook van profiteren. Want het gaat om risicovolle projecten die bij slagen veel geld op kunnen leveren', legt Wagenaar uit. Soms zijn de onzekerheden te talrijk om een vierjarig project op te starten. In dat geval biedt een kiemproject uitkomst. 'In een eenjarig project kijken we dan of een idee potentie heeft om uit te groeien tot een meerjarig onderzoek. Stel dat een onderzoeker een wild idee heeft. Dat moet op deze manier dan toch kunnen.'
Voor meer informatie: www.eet.nl
Het cirkeldiagram laat de verdeling van e.e.t. gelden over de Nederlandse universiteiten zien.
