'Alles wat vier poten heeft en geen tafel is, eten we op. Net als de Chinezen zelf.' Remco Bol en Bas van de Geer over de Chinese keuken.
Frits van Egters zegt het al in De avonden. 'In China is alles precies andersom. In plaats van te trekken duwen ze er bij het zagen.' Remco Bol (24) en Bas van de Geer (23) weten inmiddels dat Frits er niet ver naast zat.
De TBK-ers studeren af bij een Unileverfabriek in Sjanghai die crèmepjes fabriceert waar de huid witter van wordt: daar houden Chinese mannen van, van dames met een blanke teint. Als de zon schijnt, steekt een Chinese haar paraplu op.
Vandaag steekt heel Sjanghai zijn paraplu op; het regent pijpestelen in het Parijs van de Oriënt, de parel van het oosten. Straatventers trekken zich terug onder de dekzijlen van hun kraampjes, Riksjakoelies duiken onder de kappen van hun eigen wagentjes. De ontelbare taxi's doen uitstekende zaken.
Vanuit het centrum duurt de rit naar de crèmefabriek langer dan een uur. Na een kwartier rijden is de metropool met New Yorkse grandeur veranderd in een landschap van smoezelige blokkendozen en torenflats. Sjanghai herbergt 14 miljoen inwoners.
De fabriek blijkt een kleine productiehal. Breedlachend staan Bol en Van de Geer in de deuropening te wachten. Voor Nederlandse begrippen zijn het potige kerels, al snel twee meter groot - in China zijn het reuzen. We lopen door een piepkleine ontvangstlobby. Links de werkvloer, rechts het magazijn, in het midden drie bij vier het kantoortje van de Nederlandse bedrijfsadviseurs.
Bol schenkt koffie, Van de Geer legt uit wat hen hier heeft gebracht. 'We wilden ver weg', begint hij. 'Iets exotisch, iets totaal anders dan wat we gewend zijn. Je moet jezelf een beetje op de proef stellen, weet je.' Dat laatste lijkt te gaan lukken. We bevinden ons in het midden van nergens: een hok zonder ramen op een industrieterrein aan de andere kant van de wereld.
Het daglicht komt van de computer: Bol en Van de Geer beschikken over e-mail en internet. Niet slecht - zeker niet voor Chinese begrippen. 'Bovendien hebben we telefoon,' glimlacht Bol. 'Je kunt hier gerust naar Nederland bellen.'
Hij staat op. 'Het is tijd voor de rondleiding.' Witte stofjassen aan, hoofdkapjes op. Het magazijn ligt vol met natuurlijke oliën en andere grondstoffen, de fabricage van de crèmes vindt plaats in een mengbassin van op het oog geringe afmetingen.
'Hier gebeurt het', legt Van de Geer uit. 'Ze gooien de bestanddelen erin, mengen het zaakje, verhitten het eventueel. Aan de achterkant komt er crème uit.' Bol: 'In totaal maken ze hier zo'n veertig verschillendesmeersels.' Op de aangrenzende werkvloer staan machines die de eindproducten in potjes stoppen, deksels vastdraaien en etiketten plakken.
In de hal bevinden zich een tiental Chinese vrouwen in blauwe overals. Engels verstaan ze niet; de dames zijn ongeschoold, het type arbeidskracht waar lagelonenlanden als China in grossieren, en dat het voor westerse bedrijven als Unilever aantrekkelijk maakt zich er te vestigen.
Bol en Van de Geer zijn hier niet om deksels aan te draaien. 'Onze opdracht is het productieproces te stroomlijnen', zegt de eerste. 'Grondstoffen worden in grote quantiteiten ingekocht. Die liggen weken, soms zelfs maanden te wachten op verwerking. Dat kost geld. Veel rendabeler is het om kleinere hoeveelheden vaker in te kopen.' Van de Geer: 'De opslag-verwerkingsrelatie moet geoptimaliseerd worden.'
'Boeiend en uitdagend' volgens beide bedrijfskundigen, maar gelukkig is er ook nog leven na werktijd. Bol: 'Sjanghai is goed. Een wereldstad, lekker smerig, altijd levend. Van de Geer: 'Je kunt hier fantastisch uitgaan. Het barst hier van de expats.'
Het eten kan de twee niet exotisch genoeg zijn. 'We hebben al slang gehad', zegt Bol. 'En levende kreeft.' Van de Geer: 'Ze zijn hier inderdaad dol op dieren.' Bol: 'Dat heet: als ze lekker klaargemaakt zijn.' Van de Geer: 'Die kreeft spartelde nog, terwijl wij al van zijn buik aan het eten waren.' Bol: 'Best wreed eigenlijk.'
'Wij behoren tot de weinige Nederlanders die vertellen kunnen hoe het is om met Chinezen op vakantie te gaan.' Miel Theeuwen en Frank Thybaut over de Chinese toeristenindustrie.
Vraag: hoe vul je je weekend als je vier maanden in China afstudeert? Antwoord: uitstapjes maken. Miel Theeuwen (23, TBK) en Frank Thybaut (idem) bezochten achtereenvolgens Hainan, Xi'an, Suzhou, Nanjing, en Putuo Shan - bij elkaar goed voor zo'n 8000 reiskilometers. De meest Chinese trip was die naar het zuidelijke eiland Hainan, georganiseerd door hun werkgever, Philips Lighting in Sjanghai.
Dat kwam zo. Het kwaliteitsteam van de spaarlampenfabriek bleek zo goed te hebben gepresteerd dat er een reisje was gewonnen. Theeuwen en Thibaut mochten mee. Het werd een hele belevenis.
'De Chinese toeristenindustrie is, net als in feite alle bedrijfstakken, volledig in handen van de staat', zegt Theeuwen. 'Als Chinees ben je veroordeeld te reizen via reisbureaus. En die bieden alleen maar vreselijk doorgeorganiseerde uitstapjes aan.' Thybaut: 'Zo kan de overheid precies in de hand houden waar al die onderdanen naar toe gaan'
We lopen langs het West Lake in Hangzhou, de universiteitsstad tweehonderd kilometer ten zuiden van Sjanghai. Thybaut en Theeuwen zijn op bezoek bij Chantal van Sparrentak en Desiree Hoving, twee UT-studentes die in Hangzhou afstuderen. Rond het West Lake barst het van de Chinese toeristen.
'Dit is precies zo'n stad waar ze wèl heen mogen', zegt Theeuwen. 'Om het cru te zeggen: Chinezen mogen wel naar door de staat gebouwde nep-attracties, maar natuurlijk niet op eigen houtje naar een of ander armoedig dorp waar 40 % van de kinderen verhandeld wordt.'
Thybaut: 'En zelf hebben ze niets in de gaten.' Theeuwen: 'Daar zijn ze veels te blind voor.' Thybaut: 'Ze zijn gewend om alles wat ze doen door anderen te laten organiseren. Door hun ouders, het bedrijf, of door de regering.' Theeuwen: 'Zomaar zelf d'r op uit gaan is véééls te gevaarlijk. Want waar moet je eten, waar moet je slapen? Kom je überhaupt ooit aan?'
Dus werd het een 'georganiseerde' trip. Nu staat Hainan bekend als een paradijs voor de malariamug. Dus wendden Theeuwen en Thybaut zich tot hun bedrijfstolk met het verzoek om tabletten. 'Maar die had nog nooit van deziekte gehoord. Ze kon niet geloven dat zoiets vreselijks in China voorkwam. Anders zou de regering er toch wel voor waarschuwen?'
Theeuwen lacht hard. 'Nee, je moet hier niet in een ziekenhuis terechtkomen.' Thybaut: 'Navraag bij enkele artsen had namelijk geen succes. Die hadden er ook nooit van gehoord of ze hielden vol dat malaria misschien veertig jaar geleden voorkwam, maar nu toch echt niet meer.' Na enig zoekwerk voorzag een westerse arts hen van de juiste medicijnen.
Eenmaal op Hainan werden de twee 'als kleuters behandeld'. Theeuwen: 'We moesten vanalles en mochten vanalles niet. Het dieptepunt was wel dat we op het strand onze portemonnaie moesten inleveren.' Theeuwen lacht, Thybaut wordt weer bijna kwaad. 'Dat was veiliger, omdat er zoveel gehaaide verkopers zouden rondlopen. Als we iets wilden aanschaffen, dan moesten we ons maar melden. Dan werd het voor ons geregeld.'
Drie dagen lang lieten ze zich langs soeveniershops slepen, langs parelmusea ('één kamertje expositie, acht kamers verkoopwaar'), toeristenparken met neptempels en rondrijdende treintjes, en met als klap op de vuurpijl een 'minority village dat meer op Disneyland leek dan op een authentiek dorp.'
Uit protest zijn Theeuwen en Thybaut 's nachts stiekem gaan zwemmen. Thybaut: 'Jij hebt toen nog lelijk je knie geschaafd.' Theeuwen: 'Tja, dat komt ervan als je er zomaar zelf op uit gaat.'
