Met puur nadenken kom je nog eens ergens. Neem bijvoorbeeld het principe van stembinding waarop het Europese Parlement is gestoeld. 'De kleinere landen moeten meer stemmen krijgen. Theoretisch kun je aantonen dat het democratischer is om het aantal stemmen per land met de wortel van het aantal inwoners te verdelen', zegt Kees Hoede.
Stel immers drie landen met respectievelijk negen, drie en nog eens drie inwoners. De meerderheid van het grootste land, vijf van de 15 personen, kan in principe alles beslissen als wordt uitgegaan van een verdeling van zetels volgens de ratio 3:1:1. De verdeling volgens het wortelprincipe (3:1,7:1,7) is echter aanmerkelijk beter. 'Het aantal minimale coalities is groter en daar gaat het bij goede democratie om,' aldus Hoede.
Complex
Hoede probeert de theoretische grafentheorie toe te passen op andere wetenschapsgebieden. Toen student Mark Geerts hem voorstelde om de discrete wiskunde toe te passen op de sociologie zag Hoede er aanvankelijk geen gat in om daar een 'harde opdracht' uit te formuleren. Een bezoek aan professor Stokman uit Groningen bood uitkomst en Geerts promoveerde. Later studeerde Evelien Zeggelink cum laude af op haar analyse van vriendschapsnetwerken.
Hoede: 'In de sociale wetenschappen is het hard nodig om de begrippen en de verbanden nauwkeurig te bestuderen. Het grote verschil met de natuurwetenschappen is dat de 'sociale atomen' veel complexer en veelzijdiger zijn. Maar dat mag echter geen reden zijn om niet ook hier de fundamentele aspecten te bekijken.'
Hobbies
De wiskundehoogleraar benoemt zijn uitstapjes uit de pure grafentheorie als: 'uitgesproken hobbies'. Behalve sociologie is de representatie van taal er één van. Volgens Hoede hebben mensen, maar ook dieren, een hoofd vol mentale grafen of kennisgrafen. Die ontstaan als de hersenen impressies verwerken via de neurale netwerken. Die impressies worden 'vermoedelijk' bekeken op ordeningsverbanden. Daarvan onderscheidt hij acht typen verbanden plusvier hogere typen ordeverbanden. Hoede: 'Soms sta ik behoorlijk eigenwijs aan de rand. Zo vecht ik het primaat van de logica aan. In mijn optiek is die slechts een deel van alle structuuroverwegingen. In Umberto Eco heb ik op dit punt trouwens een zielsverwant.'
Uiteindelijk zijn zes proefschriften over kennisgrafen gepubliceerd. Daarmee is het een typisch Twents onderwerp geworden. Dit fundamentele werk vond toepassingen in medische expertsystemen waarbij uit symptomen de mogelijke oorzaak van ziektebeelden wordt teruggezocht. De omgekeerde weg ('heenzoeken') wordt geanalyseerd in decision support modellen. Gevolgen van beslissingen kunnen dan via een structureel beeld worden doorgetrokken naar de andere variabelen binnen het systeem.
Kleine kamer
De toekomst van de TW-faculteit zal Hoede blijven volgen. Omdat hij een zogenaamde nul-aanstelling krijgt zal hij na het emeritaat regelmatig te vinden zijn op de faculteit alwaar hij 'een klein kamertje' betrekt. Het teruglopen van de studentenaantallen bij TW is volgens Hoede deel van een maatschappelijke tendens waarin minder wordt gekozen voor de harde wetenschappen. Te vergelijken met de beurs waarin de belangstelling voor nieuwe en oude technologiefondsen schommelt. Voorlopig kiezen de studenten massaal voor de studies die letterlijk beter in de markt liggen. Maar dat kan ook weer veranderen.
Hoede: 'Veel kwalijker vind ik de tendens om de aandacht voor fundamenteel onderzoek te verwaarlozen. Het is een schande dat bij TN geen plaats meer is voor een hoogleraar fundamentele fysica sinds Caspers daar is vertrokken. Fundamenteel onderzoek hoeft niet dominant te zijn maar iedere faculteit hoort een of twee groepen te hebben die daar aandacht aan besteden. Voor mij is dat net zo vanzelfsprekend als een afdeling Methoden & Technieken bij willekeurig welke faculteit voor sociale wetenschappen. Verder moeten universitaire studenten kunnen meedoen in het lopende onderzoek van de faculteit. Ik ben er trots op dat ongeveer een kwart van onze publicaties tot stand is gekomen in samenwerking met onze studenten. Deze samenwerking is voor mij de onderscheidende factor tussen universiteit en HBO. Beide instellingen kunnen overigens prima naast elkaar bestaan zoals in het Amerikaanse systeem - dat mij erg aanspreekt - van graduates en undergraduates.'
Stamboom
Hoede hoopt dat zijn vrouw hem ervoor zal behoeden om iedere dag maar weer naar de UT af te reizen. Graag zou hij zijn filosofische beschouwingen te boek stellen waarbij hij zich zal laten inspireren door zijn coryfeëen Spinoza, Schopenhauer en Wittgenstein. Wie weet is er ook meer ruimte voor bridgen, biljarten en schaken.Maar bovenal wil hij een stamboom van promovendi maken, van de 'nazaten' van Johannes Diederik van der Waals. Hoede: 'Dat was pas een self-made man. Voor zijn proefschrift - waarvoor hij uiteindelijk de Nobelprijs kreeg - moest hij zelf de commissie bij elkaar zoeken. Hij begon dus zonder hoogleraar, en inmiddels stamt misschien wel 70% van alle wiskundehoogleraren direct van hem af. Dat geldt in ieder geval voor Van Spiegel (emeritus hoogleraar, red.) en voor mezelf.'
Cees Hoede: ...eigenzinnig...
