Hermans mag van het kabinet in totaal 1,4 miljard gulden extra uitgeven aan onderwijs, zo blijkt uit de begroting die hij op Prinsjesdag openbaar heeft gemaakt. Het gezamenlijke hoger onderwijs krijgt daarvan op termijn ongeveer een derde.
Komend jaar al kunnen de universiteiten rekenen op 120 miljoen gulden extra, in 2004 loopt dat op tot 160 miljoen. Daarnaast krijgen ook de hogescholen meer geld (275 miljoen in 2004) en trekt Hermans 50 miljoen meer uit voor studiefinanciering. Dat laatste doet hij onder druk van de Tweede Kamer. Die eiste dit voorjaar een soepele regeling voor studenten met een aanvullende beurs.
De universiteiten en ook de hogescholen danken de groei van hun budgetten vooral aan de stijgende studentenaantallen. Komend jaar krijgen de universiteiten daar al 35 miljoen voor, in 2004 is dat bedrag opgelopen tot 69 miljoen. Daarbovenop komt nog een vergoeding voor de extra studenten geneeskunde, diergeneeskunde en tandheelkunde die dit studiejaar toegelaten zijn. Daarmee is komend jaar 14 miljoen gulden gemoeid, in 2004 40 miljoen.
De studentenaantallen groeien echter sneller dan de budgetten, want ondanks de extra's dalen de uitgaven per student. In 2004 zal een student het ministerie gemiddeld 8.200 gulden per jaar kosten. Nu ligt dat bedrag nog op 8.900 gulden.
Ook om andere redenen hoeven de universiteiten zich nog geen spekkoper te voelen. Hen hing nog een bezuiniging uit het tijdperk-Ritzen boven het hoofd. Als die verrekend wordt met de bedragen die Hermans nu belooft, komen de universiteiten in 2004 ongeveer op nul uit: ze hoeven niet langer te vrezen voor bezuinigingen, maar ze krijgen ook niets extra's.
Bij de vereniging van universiteiten VSNU roept de begroting dan ook 'gemengde gevoelens' op, zegt een woordvoerder. 'We moeten met hetzelfde geld wel meer doen: meer studenten opleiden, investeren in ICT, de bachelor-master-structuur invoeren.'
Ook de studentenbonden zijn ontevreden. Het hoger onderwijs krijgt 'in werkelijkheid niets extra's', concludeert het ISO. De LSVb, spreekt zelfs van een 'impliciete bezuiniging' die 'lijnrecht tegenover de door kabinet, parlement en samenleving gepropageerde kenniseconomie' staat.
De universiteiten krijgen wel geld voor maatregelen op het gebied van personeelsbeleid. Met 40 miljoen per jaar moeten zij jonge onderzoekers meer uitzicht op een loopbaan bieden. Hermans is bang dat jong talent anders kiest voor het bedrijfsleven.
Hermans investeert nog op een andere manier in onderzoek. Hij besteedt 30 miljoen extra aan de zogeheten Vernieuwingsimpuls, een fonds waaruit jonge onderzoekers geld kunnen aanvragen. Vorigjaar startte dat fonds met een overheidsbijdrage van 10 miljoen gulden.
Hermans' begroting heeft ook nog een bezuiniging voor de universiteiten in petto. De minister wil hen niet langer een vergoeding geven voor studenten die een tweede of derde studie doen. Hij weet nog niet precies voor welke studenten deze maatregel zal gelden, maar heeft de opbrengst ervan, 17 miljoen gulden, al wel in de begroting opgenomen.
