Geel plakband houdt de ruiten in de serre bijeen. De stijlen van de kozijnen zijn provisorisch vastgetimmerd. De dakgoot is ontzet. Er zitten scheuren in de muur. Het glas en lood hangt scheef in de sponning. Houten platen bedekken de ruiten van de slaapkamer. Het balkonhek is verzet.'
Kuyvenhoven woont in de buitenste ring aan de Minister De Savornin Lohmanlaan, vierhonderd meter ten noord-westen van S.E. Fireworks. De drukgolf en de brokstukken van de vuurwerkexplosie troffen zijn huis aan de achterkant.
'Deze steen', de studentenpastor houdt een brok gewapend beton omhoog, 'kwam door het slaapkamerraam naar binnen vliegen en stuiterde vervolgens via de radiator weer naar buiten. We vonden het stuk bunker naast het balkonhek.'
Op zaterdag 13 mei stond Kuyvenhoven met een kraam op de markt oude lp's te verkopen, een hobby van hem. 'Mijn vrouw kwam mij ophalen. Met de auto. Op het moment van de explosie reed ze richting het rampgebied. Ze heeft letterlijk rechtsomkeert gemaakt. Om ongeveer kwart over vier waren we thuis. We zijn zo de auto uitgestapt. Sleutel in het contact, deuren open, radio heel hard aan. Zo vond ik de wagen een dag later ook weer terug.'
De voordeur van zijn huis stond wagenwijd open. 'Door de drukgolf was die uit het slot gesprongen. Dat voelt raar, dat je thuis komt en de deur staat open.' Na een rondje door het huis, werd de familie Kuyvenhoven al snel geëvacueerd. De Grolsch dreigde te ontploffen. 'Ik ben samen met een vriend van mij, een psychiater, naar het Van Heek-park hier tegenover gelopen. Om mensen die net uit het gebied kwamen een beetje op te vangen.'
Maandag mochten de Kuyvenhovens weer terug naar hun huis. 'Vanaf toen ben ik bij de hekken gaan staan. Om daar met een hele hoop mensen te praten. Ik was 10 jaar geleden dominee in de getroffen wijk. Veel slachtoffers ken ik uit die tijd.'
En nog steeds staat Kuyvenhoven regelmatig bij de schutting aan de Roomweg. 'Niet als hulpverlener. Dat vind ik zo'n raar woord. Hooguit kan ik mensen begeleiden. En natuurlijk heb ik zelf ook wat aan die gesprekken, kan ik er wat van mezelf in kwijt.'
Kuyvenhoven hoort veel positieve verhalen over de hulpverlening direct na de explosie. 'De eerste opvang kwam in no time op gang. De Walhofstraat hier vlak achter is door Duitse brandweermannen geblust. Fantastisch dat grenzen wegvallen als er zoiets gebeurt.'
Ook de over de hulp die de UT aanbood niets dan lof. 'De zondag na de ramp heb ik op mijn kamer in de Vrijhof mijn eigen crisiscentrumpje ingericht. Iedereen die het moest weten heb ik gebeld. Van de bewaking kregen we twee dienstfietsen waarmee we naar de stad konden fietsen.'
Maar ook nu nog toont de universiteit betrokkenheid. 'Samen met een aantal anderen heb ik twee zelfhulpgroepen opgericht. Eén voor studenten, één voor medewerkers. Eens in de maand praten slachtoffers tijdens de lunchinformeel met elkaar. Het college van bestuur ondersteunt het initiatief bijvoorbeeld door de koffie en thee te betalen.'
Thuis beginnen de gevolgen van de ramp langzaam weg te ebben. De aannemer moet alleen het huis nog repareren en verbouwen. 'Met de verzekeringen is bijna alles geregeld. Het herstelwerk kan beginnen. We waren toch al van plan wat dingetjes te verbouwen. Dat kan nou allemaal in één keer. We betalen bij uit eigen middelen en krijgen een mooier huis terug. Daardoor voelt het nu wel goed.'
Maar voor het zover was, heeft Kuyvenhoven heel wat strijd moeten leveren. 'De mensen die bij de gemeente, de banken of verzekeringsmaatschappijen werken, zijn van goede wil. Dat is het probleem niet. Maar bestuurlijke kanalen raken snel verstopt. Structuren blijken ondoorzichtig. Regeltjes zijn niet flexibel.'
Het markanste voorbeeld is het bezoek van de EU-commissievoorzitter kort na de explosie. 'Een duidelijk aangeslagen en emotionele Prodi belooft na een bezoek aan het rampgebied dat Enschede op financiële steun van de Europese Unie kan rekenen. Nog geen dag later wordt hij door zijn ambtenaren teruggefloten. De EU stelt geen extra geld beschikbaar. De steun moet komen uit de al bestaande regionale steun- en structuurfondsen.'
Schrijnender zijn alle individuele gevallen. 'Ik ken een pianostemmer. Zijn huis en zijn werkplaats branden tot op de grond af. Hij had er piano's staan. Die waren niet verzekerd. Wie vergoedt díe schade?'
Of de poelier, de afhaalchinees, de fietsenmaker. 'Die ondernemers hebben geen klanten meer. Moeten die tien, vijftien jaar wachten totdat de wijk weer is opgebouwd. Kun je dat verlies überhaupt vergoeden?'
De grootste aanvaring had Kuyvenhoven met zijn hypotheekbank in Amsterdam. 'Een Kafka-achtig mannetje aan de ander kant van de telefoon eiste dat de financiële afhandeling van de schade aan mijn huis via hem zou lopen. De verzekeringsmaatschappij moest het geld op de rekening van de hypotheekbank storten. Die zouden dan de aannemer wel betalen. Dan wisten ze tenminste zeker dat ik niet van het geld op vakantie ging.'
Strikt volgens de regels geredeneerd stond de hypotheekbank in zijn recht. 'In het reglement staat dat de bank schades boven de zoveel duizend gulden zelf mag afhandelen.' Fel: 'Maar zo werkt dat niet. Als de bank mij vanaf het begin niet vertrouwt, als de relatie die wij hebben op wantrouwen berust, dan hoeft het van mij niet meer. Waarom komen ze niet gewoon langs om te kijken wat ik met het geld doe. Dan tonen ze tenminste nog iets van betrokkenheid.'
Kuyvenhoven stond erop zijn zaakjes zelf te regelen, maar ook de hypotheekbank hield voet bij stuk. 'Nog diezelfde middag zat ik bij de Rabobank in Enschede om mijn hypotheek over te laten schrijven. Dat kost ons minstens 4500 gulden. Maar dat heb ik er voor over. Ik laat mij niet betuttelen of bevoogden.'
Maar ook met verzekeringsmaatschappijen is het opletten geblazen. 'Het valt mij op dat je erg veel zelf moet bedenken. Dat is mijn eigen ervaring, maar dat hoor ik ook van anderen. Verzekeringsmaatschappijen zeggen niet tegen slachtoffers: "Kijk, hier en hier en hier heb je recht op." Dat moet je zelf uitzoeken. Daar moet je zelf over onderhandelen.'
'Neem de compensatie voor werkzaamheden die wij zelf in ons huis verrichten. Verzekerden hebben recht op een vergoeding van vijftien gulden per uur. Maar hoe vertaal je al dat opruimen en schoonmaken in gewerkte uren. Na wat onderhandelen met de verzekeringsagent kwamen we uiteindelijk op vijftig uren uit.'
Nog een voorbeeldje. Doordat er tijdens de bluswerkzaamheden na de ramp enorme hoeveelheden water door de leidingen werden gepompt, raakten dievervuild. Waterleidingmaatschappij WMO besloot de leidingen schoon te blazen zonder dat omwonenden daar last van zouden hebben. Maar bij de familie Kuyvenhoven ging er iets mis. De troep uit de leidingen kwam in de geiser terecht. Die moest vervangen worden. WMO liet keurig netjes weten dat ze de dagwaarde van het apparaat zullen vergoeden. 'Ons apparaat is meer dan tien jaar oud', zegt Kuyvenhoven lachend. 'Dus daar krijgen we hooguit vijftig gulden voor. De nieuwe geiser is twintig keer duurder.'
Het verhaaltje over de geiser mag van Kuyvenhoven in de krant. 'Maar alleen ter illustratie. Als leuke anekdote. Ik bedoel, dat ding was toch al bijna aan vervanging toe. Wij kunnen die duizend gulden wel ophoesten. Dat is niet zo'n probleem. En we sturen een opnieuw briefje naar WMO of desnoods naar de gemeente. Misschien krijgen we alles wel terug. Tot nu toe zijn ze heel redelijk.'
Kuyvenhoven maakt zich niet echt druk om zijn geiser. 'Ik hoef niet alles terug. Maar ik maak me wel zorgen over mensen met minder geld. Slachtoffers die niet handig zijn als het op onderhandelen aankomt. Die niet makkelijk een briefje schrijven, even een faxje sturen of bij de rechtswinkel binnenlopen om advies te vragen.'
'Ik kwam er achter dat we in een bureaumaatschappij leven. Dat je het spel precies volgens de regels moet spelen omdat je anders niks voor elkaar krijgt. Dat moet je kunnen. Daar moet je de energie voor hebben. En dat moet je ook willen.'
En dan gaat het alleen nog maar om de materiële schade. Op de UT heeft de studentenpastor wekelijks één op één gesprekken met studenten. 'Die verhalen raken me echt. Ik praat met een student die voor zijn leven moest rennen. Die glasscherven in zijn rug kreeg. Die er ook net zo goed niet meer had kunnen zijn. Voor die jongen begon de jaartelling op 13 mei opnieuw. Zo zegt hij dat zelf ook: "Ik moet opnieuw beginnen." Alsof er in zijn ziel is ingebroken.'
'Deze steen kwam door het slaapkamerraam naar binnen vliegen'
