'Hoi. Wie kan er snel even zo'n zilveren jongen voor me kopiëren? Een leuk muziekje voor m'n zusje graag, want die is morgen jarig. Als het kan op de Witbreuksweg, want ik heb geen zin om te lopen of te fietsen.'
Annonces van dit type staan bij bosjes op de nieuwsgroepen van het campusnet. Studenten die nagemaakte cd's bestellen bij collega-campusbewoners die een zogenaamde 'brander' bezitten, een apparaat dat cd's kan kopiëren op blanco compactdisc-schijfjes. 'Kan iemand voor een schappelijk prijsje tien cd'tjes voor me branden?'
En of dat kan. Een leeg schijfje (een cd-r, de r is van recordable) kost drieënhalve gulden, drie piek als je ze per honderd koopt. De goedkoopste brander heb je voor vijfhonderd gulden in huis, maar als je slim bent schaf je het ding samen met wat huisgenoten aan. De cd'tjes huur je voor een knaak bij de uitleen. Het origineel in de cd-romdrive van je pentium, lege disc in de recorder, en branden maar.
Verkoop het resultaat voor een tientje, en je winstmarge - de investering van de apparatuur even daargelaten - is al gauw een gulden of vijf. Muziek terwijl u werkt. Aan de koper of die een kleurenkopie van het boekje erbij wil hebben, of niet. Kost 'm nog eens een gulden of vijf, maar het oog wil ook wat. Voor vijftien piek in totaal heeft hij de nieuwe Beck, niet van echt te onderscheiden.
En waarom moeilijk als het makkelijk kan? Branderfabrikant Philips uit Eindhoven heeft de dingen beter gemaakt: de jeugd hoeft niet langer naar de platenzaak om begeerde cd's in haar bezit te krijgen. De enige reden om nog eens bij Free recordshop binnen te lopen is om cd-boekjes te stelen. Dat scheelt kopieerkosten.
Het gebeurt al: een tijdje terug berichtte de Volkskrant dat Amsterdamse platenhandelaren kampen met sterk toegenomen winkeldiefstal. Niet de cd's worden gejat, maar de boekjes. De cd-kopieerwoede grijpt als een virus om zich heen. Philips, zo meldde de Volkskrant vorige week, verkocht in 1998 dertigduizend cd-audiorecorders.
De cd-audiorecorder kost 1500 gulden, maar heeft als voordeel dat hij zonder tussenkomst van een pc werkt. Van de veel goedkopere brander waarvoor een computer nodig is en die ook data-cd's kopieert, zijn inmiddels zo'n tien tot vijftien miljoen exemplaren verkocht. Want een computer heeft iedereen tegenwoordig al, zeker op de Enschedese campus.
Tijd om in te grijpen, besloten de gezamenlijke muziekuitgevers vorige week. Zij lijden aantoonbaar onder het toenemende kopieergeweld, en met hen de uitvoerende artiesten. De officiële verkoop van cd-singels en dance-verzamelalbums is afgelopen jaar enorm gedaald, en dat is precies de muziek waar scholieren en studenten graag naar luiteren.
Als het aan de platenmaatschappijen ligt, worden cd's dit jaar nog uitgerust met een chip ter beveiliging tegen illegaal kopieren. Philips, dat eindelijk weer eens een succesvol stukje electronica op de markt zette, is het daar uiteraard niet mee eens. De bedenker van cd-recorder zal alles in het werk stellen om zo'n ingreep te voorkomen.
Het zou ook een slag betekenen voor campuspopulatie, waar de handel zoals gezegd welig tiert. Het gerucht dat auteursrechtenorganisatie Buma-Stemrabegin dit jaar tax over onbespeelde cd-r's zou gaan heffen, ging destijds al als een lopend vuurtje over het campusnet. 'Oké, ehm', peilde een ongeruste student op de nieuwsgroep, 'ik begin steeds meer geluiden op te vangen dat die prijsverhoging van de cd-r in verband met Buma complete bullshit is. Kan iemand mij duidelijkheid verschaffen?'
Die duidelijkheid bestaat inmiddels. Paul Hillebrand van Stichting de Thuiskopie, een onderafdeling van Buma-Stemra, deelt mee dat de stichting sinds 1 januari 1999 één gulden en acht cent heft over elke cd-r die naar de groothandel gaat. De Auteurswet stelt deze vergoeding sinds kort verplicht, en de wetgever gaat er van uit dat dit bedrag naar de consument wordt doorberekend.
'Diezelfde wet', zegt Hillebrand, 'schrijft voor dat kopiëren alleen mag voor eigen oefening, studie of gebruik. Dat betekent dus maximaal één kopie per cd, te gebruiken in huiselijk kring. Handel in nagemaakte cd's is ten strengste verboden. Wat zegt u? Een bloeiende markt op uw campus? Criminelen zijn het. Als ik de baas was daar zou ik die studenten opsporen en zonder pardon van de universiteit trappen.'
Vorige week schreven de kranten over een Nederlander die tot drie jaar celstraf was veroordeeld omdat hij illegale cd's had verhandeld. De dealer pakte het serieus aan en verkocht 96.000 nagemaakte schijfjes. Niettemin weet de gemiddelde 'campusdealer' dat hij geen zuivere koffie schenkt. De eerste de beste die we aan de lijn krijgen blijkt op z'n qui-vive.
'Nou kijk', antwoordt hij op de vraag of hij voor ons een cd'tje zou kunnen branden. 'Ik brand eigenlijk alleen maar cd's voor eigen gebruik. Oké, soms eens een schijfje voor een vriend of familielid, maar meer ook niet. Wat zegt u? Veertig cd's voor een tientje per stuk? Tuurlijk kan dat, wanneer komt u ze halen?
