Patrascu, geboren en getogen in de Roemeense hoofdstad Boekarest, kwam op elfjarige leeftijd naar Nederland, kort nadat dictator Nicolae Ceausescu en zijn vrouw Elena geëxecuteerd waren en hervormers de macht overnamen. `Ik zat nog op school met de dochter van de minister van onderwijs', vertelt hij. `Een goede school, maar wel eentje waar het communisme en patriottisme vanaf droop; kinderen werden op grote schaal geïndoctrineerd.'
De machtswisseling betekende voor veel Roemenen oude wijn in nieuwe zakken. Veelal dezelfde figuren bleven op belangrijke posities en voor pa Patrascu bleek het onmogelijk een eigen zaak te beginnen. `Hij kwam steeds dezelfde mensen tegen. Zolang ik op deze plaats zit, zul jij nooit iets voor jezelf beginnen, hoorde hij steevast. Uiteindelijk zijn we daarom naar Nederland gegaan.'
Patrascu studeerde in Delft en is inmiddels aio aan de faculteit EWI. Het tolken, waarvoor hij zo af en toe wordt gevraagd, ziet hij als een manier om een idee te krijgen of de mensen in zijn voormalige vaderland veranderd zijn of, zoals hij zelf zegt, `nog steeds wolven in schaapskleren zijn'. `Ik heb er een goed gevoel over. In de politiek zie je steeds vaker jongere mensen met nieuwe ideeën. Ik denk dat het de goede kant opgaat, maar het blijft ontzettend moeilijk vanwege de uitgebreide corruptie. Er moet een keer, en daar wacht ik op, een tijd komen dat mensen, hoog en laag opgeleid, minder aan zichzelf gaan denken en socialer worden.' Grinnikend: `Sociáál, niet socialistisch.'
De tolkklus van afgelopen vrijdag nam hij dan ook graag op zich. Al is tolken niet helemaal het goede woord. `Eigenlijk moet je het vertalen noemen. Voor tolken heb je een speciaal diploma nodig, vertaler kun je zijn als je aan kan tonen dat je beide talen goed beheerst.'
De Roemeense delegatie was in Enschede om een samenwerkingsovereenkomst te bekrachtigen met verpleeghuis Het Bruggerbosch en de stichting Karmel International. In de stad Beclean verrijst, als gevolg van die overeenkomst, binnen korte tijd een verpleeghuis voor honderd Alzheimerpatiënten, een voorziening die tot op heden niet bestaat in Roemenië. Ook behelst het akkoord een stage van enkele weken voor Roemeense verpleegkundigen in Het Bruggerbosch. Later op de dag bezocht de afvaardiging de UT en kreeg ze tekst en uitleg van vertegenwoordigers van het BMTI, het biomedisch technologisch instituut van de UT.
Patrascu: `Je moet dus zorgvuldig formuleren, want het weegt heel zwaar, zeker als het gaat om die overeenkomst. Maar, het was een leuke ervaring. Lastig werd het wanneer sprekers geen rekening hielden met mijn aanwezigheid en lange, moeilijke zinnen formuleerden, met oneindige voorbeelden. Vertalen is niet alsof je met een rekenmachine werkt; aan een vertaalcomputer heb je ook alleen maar wat in de supermarkt. Taal is immers ook cultuurgerelateerd; je moet soms andere parallellen trekken. Dat is heel interessant, maar vergt veel concentratie.'
Je verliet Roemenië al op je elfde. Dan is je taalgebruik nog lang niet volledig ontwikkeld. Merk je dat?
`Kijk, altijd wanneer je ergens weggaat, neem je een pakket mee. Een pakket met taal, gebruiken, gewoontes. Bij ons raakte dat geïsoleerd, omdat je in een ander land woont, een andere taal moet leren enzovoorts. Daardoor krimpt dat pakket en is het soms moeilijk om goed te vertalen, maar daar kom je wel uit.'
`Voor mij is het belangrijk dat ik alleen tolk ben. Er worden natuurlijk heel veel vragen gesteld waarop ik het antwoord ook wel weet. Ik weet hoe het gaat op de UT. Maar, dat is niet mijn taak. Je moet goed oppassen dat je je eigen kennis niet aan het vertaalproces toevoegt.'
Hoewel het niet helemaal liefdewerk oud papier is, doet-ie het niet voor 't geld. `Haha, nee. Ik vind het vooral heel interessant om te zien. Als ik daar geld mee zou willen verdienen zou ik wel fulltime vertaler worden. Maar ik vind mijn eigen werk al spannend genoeg.'
Mihai Patrascu vertaalt een opmerking van de Roemeense minister Barbu, tweede van rechts. (Foto: Arjan Reef)
