Het onderzoek, uitgevoerd onder begeleiding van Karin Sanders, hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie, is het eerste masteronderzoek van psychologie. In een zaal vol met ondernemers presenteerden Arthur de Bruin, Iris Egberink, Leandra Bosma en Marianne de Wilde vorige week in de Drienerburght de eerste uitkomsten. Dertien organisaties leverden 110 ingevulde vragenlijsten op. Minder dan verwacht, aldus Leandra Bosma. `Alle bedrijven die vielen onder de Contactgroep Personeelsmanagers zouden in eerste instantie ieder dertig vragenlijsten invullen en terugsturen. Dat is niet gebeurd. Ze waren echter wel geïnteresseerd in de uitkomsten van ons onderzoek, gezien de drukte tijdens de presentatie.'
Prestatiebeloning is een hot item de laatste jaren. Opvallend, volgens de onderzoekers, is dat de berichtgeving in de media vaak negatief getoonzet is (prestatiebeloning werkt fraude in de hand, Nederlanders zijn bang voor prestatiebeloning), terwijl wetenschappelijk onderzoek aanmerkelijk positiever is. Zo dénken werknemers niet alleen dat ze harder zullen werken wanneer ze naar prestatie beloond worden, dat doen ze ook. Gemiddeld voegt een medewerker met prestatieloon negen procent meer waarde toe aan een organisatie. Ook is prestatiebeloning positief gerelateerd aan de prestaties van een organisatie.
De UT-onderzoekers vroegen zich af welke invloed consensus heeft op prestatiebeloning. Stel: leidinggevenden en medewerkers weten precies aan welke voorwaarden ze moeten voldoen om voor prestatiebeloning in aanmerking te komen - met andere woorden: daar bestaat consensus over - wordt er dan minder verzuimd? Neemt daardoor de betrokkenheid van een medewerker toe? Welk effect heeft het op het verloop in een organisatie? En, voelen werknemers zich dan eerlijker behandeld?
Wanneer er sprake is van discrepantie tussen de HRM-kijk en die van de leidinggevenden en werknemers, neemt het gevoel van fairness af en de verloopintentie toe. Bosma: `Verrassend was dat dat géén effect had op affectieve betrokkenheid en verzuim.' Ze heeft daar wel een verklaring voor. `Wellicht dat mensen denken: ziek is ziek. Bovendien moet je je met zoiets ook altijd afvragen of mensen de vragenlijst in alle eerlijkheid invullen. Misschien moeten ze hem wel inleveren bij hun leidinggevende.'
Voordat ze een pleidooi houden voor prestatiebeloning, moet er eerst meer onderzoek komen, vinden ze. `Als mensen continu een financiële drive nodig hebben om top te presteren, dan kan prestatiebeloning nuttig zijn', denkt Bosma. `Maar, prestatiebeloning is wel contextgebonden; je kunt je voorstellen dat iemand die op de eerste hulp werkt koste wat kost een persoon wil redden.' Retorisch: `Hoe zou je daar zoiets invullen?'
