Daarmee zijn de aanpassingen van de wet door CDA, PvdA en D66 veel duurder dan aanvankelijk werd gedacht. Rutte kan er mee leven. `Het gaat om ongeveer anderhalf procent van het hoger onderwijsbudget', rekende hij de Kamer voor. `Dat is dus te overzien.'
De extra kosten ontstaan doordat instellingen een jaar bekostiging krijgen in plaats van een half, terwijl studenten bijvoorbeeld halverwege kunnen uitstappen. Die houden dan de helft van hun leerrecht over en verzilveren dat bij een andere instelling. Maar omdat naar verwachting niet meer dan vier procent van de studenten zal overstappen, zouden de extra kosten meevallen.
Omdat voor het hoger onderwijs een vast budget is gereserveerd, wordt de meerprijs van het systeem door de sector zelf betaald. Rutte: `De consequentie is dus dat de prijs die een instelling per student krijgt, lager uitvalt.'
Studenten krijgen in het nieuwe model leerrechten voor de nominale duur van hun studie. Daarnaast krijgen ze voor twee jaar uitlooprechten, waarin ze hun opleiding kunnen afmaken tegen het normale collegegeld. Wie daarna nog niet klaar is met zijn opleiding, moet een hoger instellingscollegegeld gaan betalen. De hoogte daarvan is tot 2012 vastgesteld op ongeveer drieduizend euro.
Dat is twee jaar later dan staatssecretaris Rutte wilde. Na 2012 beslist de Kamer nu of het bedrag omhoog kan. De Tweede Kamer nam hiertoe deze week een motie aan.
De hbo-raad is zeer ongelukkig met de maandelijkse leerrechten voor studenten. Die zorgen volgens de hogescholenvereniging voor veel meer administratieve druk. Door leerrechten voor studenten in maanden op te splitsen en voor hogescholen in hele jaren, is bovendien de door de hbo-raad toegejuichte dynamiek weer grotendeels uit de bekostiging verdwenen.
Plannenmaker Mark Rutte vertrekt nog deze maand van het ministerie naar de Kamer en wil graag een tussenpaus op zijn portefeuille, maar hogescholen en universiteiten zien daar niets in. Gezien de korte periode die nog resteert tot de Tweede Kamerverkiezingen in 2007 is er volgens hen alleen iemand nodig die op de winkel past. Minister Van der Hoeven zou het erbij moeten doen, vinden zij.
