Carl Figdor, deeltijdhoogleraar biofysica aan de UT en wetenschappelijk directeur van het Nijmeegse Centre for Molecular Life Sciences is een van de vier Nederlandse toponderzoekers aan wie maandag in Den Haag de Spinozapremie 2006 van NWO is toegekend.
De celbioloog en immunoloog Figdor, in deeltijd werkzaam bij de biophysical engineering group van de faculteit TNW is na de natuurkundigen Ad Lagendijk (2004) en Detlef Lohse (2005) de derde UT-hoogleraar in successie die deze grootste Nederlandse wetenschappelijke onderscheiding krijgt. Er is een geldbedrag aan gekoppeld van anderhalf miljoen, te besteden aan onderzoek naar eigen keuze.
De andere drie Spinozawinnaars zijn de hoogleraren Jozien Bensing (klinisch psychologe, Utrecht), Ben Scheres (moleculair geneticus, eveneens in Utrecht) en Jan Zaanen (natuurkundige in Leiden). NWO, de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek beschouwt de Spinozaprijs als haar eerste strategische actielijn. `We investeren op deze manier in het beste wat ons land op wetenschappelijk gebied te bieden heeft', aldus NWO-directeur Peter Nijkamp, die bij de uitreiking vaststelde dat kennisbenutting meer dan ooit een druk legt op de wetenschapsbeoefening. De vier laureaten behoren tot de absolute top van de wetenschap en weten jonge onderzoekers te inspireren. Het is de twaalfde keer dat de Spinozapremies worden toegekend. De officiële uitreiking is woensdag 29 november 2006.
In het juryrapport wordt Carl Figdor een van de wereldleiders genoemd op het gebied van immunotherapie van kanker. Hij onderzoekt niet alleen celbiologische fenomenen op een fundamenteel niveau, maar probeert ook altijd de vertaalslag te maken naar potentiële toepassingen in de geneeskunde. In 2000 ontdekte Figdor het DC-SIGN receptoreiwit. Dit eiwit speelt een belangrijke rol in het binden en opnemen van het HIV-1 virus in dendritische cellen, celtypen die onmisbaar zijn voor een adequate afweerreactie. Zijn eerste twee publicaties in Cell hierover, zijn inmiddels duizend maal geciteerd en waren de opmaat voor ongeveer vierhonderd artikelen. Als een van de eersten ter wereld paste Figdor dendritische celtherapie toe op patiënten. Hierbij worden dendritische cellen in het laboratorium zodanig aangepast dat ze het immuunsysteem van een patiënt kunnen leren om tumorcellen herkennen. Als deze cellen terug worden geplaatst in de patiënt, zoeken ze de tumor op en vallen deze aan. Maar in de helft van de gevallen bereiken de dendritische cellen niet het beoogde doel. In het verbeteren van deze kostbare celtherapie ligt de wetenschappelijke uitdaging, aldus Figdor die de prijs een erkenning noemde van zijn vakgebied.
Naast een kleine 250 publicaties en meer dan twintig bijdragen aan boeken en proceedings, heeft de immunoloog elf patenten op zijn naam staan. Bovendien is hij een veelgevraagd spreker op congressen. Zijn presentaties zijn steevast origineel, onderhoudend en helder, aldus de jury.
INTERVIEW, zie verder in het UT-Nieuws
De vier Spinozaprijswinnaars 2006, van links af de hoogleraren Jan Zaanen, Ben Scheres, Jozien Benzing en Carl Figdor. Rechts NWO-directeur Peter Nijkamp. (Foto: NWO/Arie Wapenaar)
