De voeten van Van Basten waren in de jaren tachtig en negentig zijn belangrijkste gereedschap. Uiteindelijk werd de enkel van de EK-held van 1988 zijn achilleshiel. Zijn enkelblessures maakten een einde aan de carrière van een van de beste voetballers ter wereld. In 1995 nam hij op dertigjarige leeftijd afscheid als voetballer. Nu, ruim dertig jaar later, staat zijn enkel centraal in het onderzoeksproject The State of the Cartilage (START).
Van Basten als toonbeeld
De casus Van Basten laat zien hoe verstrekkend de gevolgen van een enkelblessure kunnen zijn. Zijn problemen hielden niet op bij een gemiste wedstrijd of een langere revalidatie. Na zijn carrière liet hij vanwege hevige pijn en slijtage zijn enkelgewricht vastzetten. ‘De enkelblessure van Van Basten is een aansprekende casus’, vertelt Gabriëlle Tuijthof, UT-hoogleraar bij de faculteit Engineering Technology. ‘Er is daardoor een wereldbekend expertisecentrum in Amsterdam ontstaan, gericht op de behandeling van enkels. Zijn kwetsuur was voor ons team aanleiding om dit onderzoek te beginnen’, zegt Tuijthof.
Artikel gaat verder onder de foto.
Marco van Basten in het ziekenhuis voor operatie aan enkelgewricht. Fotograaf Bart Molendijk / Anefo.
De UT en het Amsterdam UMC onderzoeken hoe subtiele kraakbeenbeschadigingen bij enkelblessures van sporters beter en eerder kunnen worden vastgesteld. ‘Uiteindelijk is ons doel om toekomstige talenten te helpen voorkomen dat zij dezelfde enkelproblemen ervaren’, zegt Kaj Emanuel, universitair docent in de orthopedische chirurgie en sportgeneeskunde bij het Amsterdam UMC.
De UT ontwikkelt nieuwe ‘fiber’
De onderzoekers bestuderen namelijk hoe kraakbeenschade eerder kan worden ontdekt, ver voordat dit leidt tot artrose. ‘Daarvoor is nieuw materiaal nodig. De huidige apparatuur volstaat niet. We detecteren beschadigingen niet op tijd in het kraakbeen. Met de meetapparatuur die wij ontwikkelen en in het Amsterdam UMC in de praktijk brengen, maken we flinke stappen’, zegt Tuijthof. ‘We kunnen namelijk in het gewricht kijken. Dat gebeurt nu al met een dunne naald en een camera. Maar de ‘fiber’ is een nieuwe toevoeging. Die maakt het mogelijk om met behulp van licht in golflengtes objectief in kaart te brengen welke beschadigingen en veranderingen in het kraakbeen aanwezig zijn.’
De rol van de UT is om een combinatie te maken van de fiber met de kijkbuis en deze te stroomlijnen’, zegt Tuijthof. ‘Dat is uiteindelijk het instrument dat we straks bij de patiënt inbrengen.’ Een UT-onderzoeker is hierbij nauw betrokken en verwacht over tweeënhalf jaar hierop te promoveren.
Artikel gaat verder onder de foto.
Marco van Basten verlaat ziekenhuis op krukken. Fotograaf: Bart Molendijk / Anefo.
Het eerste ontwerp is inmiddels klaar net als de benodigde documentatie. ‘De aanvraag om het onderzoek daadwerkelijk bij patiënten te starten, is inmiddels ingediend’, zegt Tuijthof. ‘We verwachten nog dit jaar de eerste metingen te doen.’
Toekomstige Van Bastens
Van Basten is het toonbeeld van een jong en gezond persoon, waarbij de aftakeling van zijn enkel zo snel ging dat het drie jaar later helemaal voorbij was met voetballen’, zegt Emanuel. ‘Met ons instrument hopen we uiteindelijk artrose te behandelen voordat het punt van onomkeerbare schade is bereikt.’
‘De zwaan van Utrecht’, de bijnaam van oud-spits Marco van Basten, is op de hoogte van het project waar de UT aan bijdraagt. ‘We weten dat Van Basten dit onderzoek belangrijk vindt. Hij hoopt dat toekomstige sporters hierdoor beter geholpen worden bij ernstige blessures’, zegt Tuijthof.
