Wat is het belang van een eigen archief voor de Universiteit Twente?
‘Met ons archief leggen we de geschiedenis van de universiteit vast. We verzamelen en bewaren foto’s, audiovisueel materiaal en objecten die laten zien hoe de UT zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Op de universiteit kijken we vaak vooruit, maar het verleden is minstens zo belangrijk. Foto’s en video’s maken zichtbaar hoe onze gebouwen, tradities en gewoontes zijn ontstaan.
Zo houden we de geschiedenis levend. We willen onze collectie met academisch erfgoed verder ontwikkelen en denken daarom na over de oprichting van een commissie die zich hiermee bezighoudt. Op dit moment nemen we veel materiaal aan dat mensen ons aanbieden. Om de collectie gericht uit te bouwen, moeten we bepalen wat we wel en niet bewaren.’
Hoe bepalen jullie wat bewaard moet blijven en wat niet?
‘Voor officiële documenten gelden wettelijke regels en richtlijnen. Een deel moet volgens de archiefwet worden vernietigd. Tegelijkertijd willen we onze collectie zo toegankelijk mogelijk maken en het materiaal via de Archief zoekportal beschikbaar stellen.
Koningin Juliana en prins Bernhard openen de THT (1964). Bron: Archief UT.
Bij beeldmateriaal kijken we vooral naar de historische waarde. Bij objecten vragen we ons af welk verhaal ze vertellen. Zo vonden we ooit een bijzondere stoel van Piet Blom, die vroeger in de Bastille stond. Sommige mensen hebben daar nog steeds herinneringen aan. Omdat de stoel nog niet in onze collectie zat, hebben we hem opgenomen. We bewaren ook een selectie van opnamen van promoties. Misschien verloopt een promotie over twintig jaar wel heel anders dan nu. Ook materiaal uit de coronaperiode en over protesten bewaren we, omdat het belangrijke gebeurtenissen van nu vastlegt.’
Wanneer begon de UT met het verzamelen van historisch materiaal?
‘In de jaren negentig begon de universiteitsbibliotheek met het verzamelen van foto’s, audiovisueel materiaal en objecten. Sinds drie jaar zijn we lid van de Stichting Academisch Erfgoed. We waren een van de laatste universiteiten in Nederland die zich daarbij aansloten. Dat lidmaatschap is belangrijk, want we merken dat de belangstelling voor de geschiedenis van de UT toeneemt.’
Wat is er allemaal in het UT-archief te vinden?
‘De collectie bestaat uit tienduizenden foto’s, twee kilometer aan papieren archief, planken vol videobanden, oude vergaderstukken van faculteiten en het college van bestuur en archieven van hoogleraren.
Daarnaast bewaren we allerlei bijzondere objecten. Denk aan een pakje shag uit 1969 of een theezakje met een THT-logo (Technische Hogeschool Twente, red.). Op zichzelf is zo’n pakje shag niet bijzonder of veel waard, maar het vertelt iets over de geschiedenis van de universiteit. In de jaren zestig zocht de THT sponsors voor de viering van het eerste lustrum. Daarbij kwamen bestuurders uit bij bedrijven als Grolsch en bij tabaksfabrikanten.
De collectie bevat verder oude lustrumglazen, posters en puzzels met luchtfoto’s van de campus. In onze depots in de Spiegel en de Vrijhof staan dan ook dozen vol historisch materiaal.’
Wie maakt er gebruik van het archief en waarom?
‘Zowel UT-medewerkers en studenten als onderzoekers en oud-studenten weten ons te vinden. Zo werkte oud-docent informatica Herman Koppelman aan het boek ‘60 jaar Toegepaste Wiskunde in Twente’. Hij dook in ons archief om oude foto’s voor zijn boek te vinden. Ook oud-studenten komen langs omdat ze willen weten hoe het vroeger op de campus was. En onderzoekers van de TU Delft bezochten ons archief voor hun onderzoek naar campussen in Nederland.’
Wat is de grootste uitdaging bij het bewaren van het UT-erfgoed?
‘De grootste uitdaging is om alles te digitaliseren. Grote aantallen videobanden liggen nog op de plank. Dat kost tijd en geld. Bovendien zijn we voor de digitalisering afhankelijk van gespecialiseerde bedrijven en de beschikbare mankracht.’
Shag uit 1969 en flesje Bokma Bröggel Bitter, lustrumdrank Drienerlo 1966. Bron: Archief UT.
Welk stuk uit het archief vind je zelf bijzonder, en waarom?
‘Toch dat pakje shag, misschien ook wel omdat het uit mijn geboortejaar komt. Dat zijn items met een apart verhaal. Je kan het namelijk inzetten als het weer eens gaat over een rookvrije campus. En we hebben van rector magnificus Harry van den Kroonenberg een aantal unieke items, zoals zijn medailles.’
Zijn jullie weleens verrast door wat er boven water komt?
‘Ik blijf me verbazen over wat er uit de krochten van de UT tevoorschijn komt. Zo kwam iemand van de technische dienst ooit bij me met tien volle fotoboeken. Een andere keer kwamen we oude, zelfgemaakte films uit 1964 op het spoor, die de eerste vrouwelijke docent van de UT op zolder had bewaard. Dat zijn unieke beelden die we nog moeten digitaliseren.
Ook melden nabestaanden van voormalige UT-medewerkers zich regelmatig met spullen die ze willen aanbieden. Binnenkort krijgen we bijvoorbeeld een oude toga van een bijzonder hoogleraar. Die hebben we nog niet in onze collectie. En soms stuiten we op bijzondere voorwerpen op Marktplaats. Dan staat er bijvoorbeeld bij dat iets op de UT is gebruikt. Het blijft leuk om zulke stukken tegen te komen.’
Video: Oprichting Universiteit Twente (deel 1).
