Voor het uitreiken van een eredoctoraat bestaat geen vaste handleiding. Het is maatwerk en iedere universiteit hanteert eigen criteria. Doorgaans wordt de onderscheiding uitgereikt aan personen met uitzonderlijke wetenschappelijke of maatschappelijke prestaties. Vaak zijn het wetenschappers, maar ook schrijvers, sporters, ondernemers, politici, kunstenaars en leden van het koninklijk huis ontvingen in het verleden de hoogste academische eer. Universiteiten prijzen de laureaten met het eredoctoraat en zien het tegelijkertijd als een kans om grote namen aan hun instelling te binden. Eredoctoren zijn ambassadeurs voor het leven, schrijft de UT op haar website. Het schept kortom een blijvende band.
Doctor Honoris Causa
De officiële titel luidt doctor honoris causa (afgekort dr.h.c.). Dat is niet helemaal hetzelfde als de reguliere doctorstitel (dr.) voor promovendi, die succesvol hun proefschrift verdedigen. De kandidaten worden traditiegetrouw aangedragen door de hoogleraren van de universiteit, ofwel de erepromotoren. Het College voor Promoties, dat bestaat uit de rector en decanen, bepaalt uiteindelijk wie het eredoctoraat krijgt uitgereikt. Daarna wordt de beoogde kandidaat informeel benaderd; het is van belang dat de eredoctor bij de plechtigheid aanwezig kan zijn. Eredoctoraten worden op de UT vijfjaarlijks uitgereikt tijdens de dies natalis, de geboortedag van de universiteit in november.
Het lijstje van eredoctoren van de UT is lang en divers, maar wordt gedomineerd door gerenommeerde wetenschappers. Opvallende andere namen zijn voormalig staatssecretaris Neelie Kroes, prins Constantijn en Jamie Hyneman en Adam Savage van The MythBusters, de presentatoren van het gelijknamige populair-wetenschappelijke programma op Discovery Channel. Voor zover bekend is het eredoctoraat van de UT één keer geweigerd. Peter Benenson, de oprichter van Amnesty International, weigerde het eredoctoraat van de THT (de voorloper van de UT). Hij vond het niet juist dat mensen van Amnesty International worden onderscheiden. Wel kon volgens hem de organisatie als geheel worden geëerd.
Onder vuur
Op andere universiteiten leidde de toekenning van eredoctoraten niet zelden tot commotie. De Universiteit Utrecht kwam onder vuur te liggen na de toekenning aan Winnie Mandela, de toenmalige vrouw van Nelson Mandela. Ook het eredoctoraat van Nyenrode Business Universiteit voor ondernemer Albert Heijn viel niet in de smaak. De Delftse emeritus-hoogleraar Egbert Torenbeek stuurde zijn Russisch eredoctoraat in 2016 retour vanwege de ondemocratische koers van president Poetin en het neerhalen van vlucht MH17.
Van enige commotie lijkt op de UT dit jaar geen sprake. De eredoctoraten gaan naar UT-alumnus Martin van den Brink, Marjolein Demmers van Natuur & Milieu, professor Molly Stevens van Oxford University en econoom Klaus Deininger. De officiële uitreiking is tijdens de dies natalis op 27 november.
Dit verhaal verscheen eerder in de special Eredoctoraten.
