Wie uit Aalborg komt kan elk probleem aan

Karin Gorter liep in 2007 stage bij de Anybody Research Group van de Aalborg Universitet.

Aalborg Universitet moet het niet van haar uiterlijk hebben. Geen fraaie historische gebouwen, geen buitengewone architectuur en geen schitterend natuurschoon. De instelling, in 1974 gesticht om te voorkomen dat hoogopgeleide Jutlanders de regio verlieten, ligt ten zuidoosten van het stadscentrum. Over vijf straten verspreid staan de gebouwen van de drie faculteiten waar 14.000 studenten zijn ondergebracht, afgewisseld door gewone woonhuizen waar kinderen in skipakjes in de tuin spelen.

Als Kopenhagen staat voor Amsterdam, dan staat Aalborg voor Enschede. Jong, weinig tradities, gelegen in een typische `uithoek'. Maar wél met een onderwijsmethode die naar instellingen in heel Europa en daarbuiten wordt `geëxporteerd': het Aalborg Model of het Aalborg Experiment.

Tussen Twente en Aalborg bestaan allerlei dwarsverbanden. Beide zitten in het European Consortium of Innovative Universities (ECIU). De Unions zetelen in de Student Wing van dit netwerk, Twente als voorzitter, Aalborg als secretaris. De instellingen wisselen studenten uit binnen het Erasmus Netwerk en het UT-instituut Nikos heeft zelfs een joint programme met Aalborg: de ECIU joint master innovation & entrepreneurship. Deelnemers aan deze master behalen een double degree en studeren zowel in Enschede als in Aalborg. Ook het Aalborg Model had en heeft de interesse van Twente. Kees Ruijter, opleidingsdirecteur bij de faculteit CTW: `Ik stond aan de wieg van de eerste groepsreis van de UT naar Aalborg en met name de opleiding werktuigbouwkunde heeft zich sterk laten inspireren door hun model. Onze basisfilosofie is dezelfde, namelijk projectonderwijs als model voor de organisatie van een curriculum. Later is de opleiding industrieel ontwerpen ook op deze leest geschoeid. Maar we doen niet alles hetzelfde, er zijn ook verschillen.'

Studentenleven
Op het oprichtingspartijtje van de Twentse Union, in oktober 1999, kwamen de ervaren bestuurders van de Aalborgse Studentersamfundet een biertje drinken. De twee Unions kennen elkaar goed, maar verschillen behoorlijk. Waar de bestuurders in Twente een gestructureerde beleidsfunctie bekleden, organiseren ze in Aalborg veel feesten, runnen ze zes eigen kroegen en vervullen ze ook een politieke functie. In Twente wordt die laatste rol ingenomen door de onderwijscommissies van de studieverenigingen en door de studenten in de U-raad. De Twentse Union-voorzitter Maj-Britt van Raalte zei het al: `de Deense Union is breder. En dat komt ook door het bloeiende verenigingsleven in Twente. Wij hebben hier al honderd sport- en cultuurclubs met allemaal hun eigen bestuur, waardoor je als Student Union automatisch een andere rol speelt.'

Carsten en Jonas van het Unionbestuur

v.l.n.r.: MIkkel, Jonas, Carsten, Jeppe en Sidsel

Nog een verschil: de Union-kopstukken in Denemarken worden gekozen door de studenten. Er zijn zeven bestuurders, bijgestaan door een drietal vaste medewerkers en tien parttime studenten. Carsten Jensen (gezegend met de vaakst voorkomende achternaam in het land) is voorzitter in Aalborg. Hij heeft zijn werkkamer boven de centrale kantine waar drie keer per jaar een megafeest gegeven wordt, waaronder een discount party met goedkope drank, heel belangrijk hier. Een biertje kost dan slechts tien kronen (1,25 euro). Carsten (23, masterstudent civil engineering) deelt zijn kamer met Jonas Caben (22), die er met strijdbare sjaal en pet ook echt uitziet als het politieke geweten van de club. Recente issues? Jonas (bachelorstudent politics & public management): `De bussen in de stad zijn te duur, we willen meer begeleiding tijdens de studie en we willen dat studenten een bijbaan zoeken op hun eigen niveau. Het is zonde om hamburgers te gaan bakken bij McDonalds.'

Ook Jeppe Stricker (28) schuift aan, hij is masterstudent Engelse literatuur en zit als afgevaardigde voor Aalborg in de Student Wing van de ECIU. Mikkel Kristensen (24) completeert het kwartet, hij is masterstudent werktuigbouwkunde en bestuurslid van BEST, board of European students of technology.

De vier doen hun best een indruk van het Deense studentenleven te geven. Eerst maar eens de centen. Studeren is hier gratis. Denen betalen geen collegegeld, en krijgen ongeveer zeshonderd euro per maand van de overheid die ze besteden aan boeken en huisvesting. En dat is heel goed te doen. Carsten: `Het meest gebruikelijke voor Deense studenten is het wonen in een appartement. Er zijn ook een aantal kollegiums, dat zijn meer studentenflats, maar ook daar beschikt bijna iedereen over een eigen badkamer en een kitchenette.'

Karin aan het werk tijdens haar stage

Het beroemde Aalborg Model blijkt zo z'n weerslag te hebben op het studentenleven. Voor wie het niet kent: Aalborg staat bekend om haar project-led education. Studenten krijgen aan het begin van elk semester colleges, maar werken daarna louter nog in groepsverband aan één groot project. Elke groep krijgt de beschikking over een eigen kantoortje en daar zitten ze vaak van 's morgens vroeg tot 's avonds laat.

`In those five months your group is your family', vat Mikkel het proces samen. Jeppe: `Het samenstellen van de groepen is een soort spel. Studenten moeten er zelf uitkomen en zolang niet elke student een plekje heeft gevonden, is er geen groep. Dat proces kan echt dagen duren. Daarom is het ook erg belangrijk om goed je best te doen, anders zul je in het volgende semester merken dat niemand je wil opnemen. Dat nieuws verspreidt zich snel.' Mikkel: `Gedurende het project draai je eigenlijk echte werkdagen, van acht tot vier. En als de deadline er aan komt dan trekken we ook 's avonds en 's nachts door.' Carsten: `Het is verboden om in de projectruimtes te slapen, maar anders zou het zeker gebeuren!' Jonas: `Dit systeem werpt absoluut z'n vruchten af. Bedrijven halen onze studenten graag binnen, want studenten uit Aalborg kunnen elk probleem aan.' Met gepaste trots: `We are ready to face any problem.'

Vera met haar vriendinnen in het centrum van Aalborg

Het Aalborg Model wordt veel gekopieerd door universiteiten in Europa. Zoals gezegd: ook vanuit de UT toerden meerdere malen bussen met medewerkers en studenten richting Jutland. Maar, er is ook kritiek. Harry Boer, UT-alumnus en tegenwoordig hoogleraar organisatieverandering in Aalborg vertelt desgevraagd: `Het is waar dat deze studenten elk probleem aankunnen, ze kunnen uitstekend samenwerken en dingen aan elkaar knopen en zijn bij veel bedrijven meer geliefd dan afgestudeerden van de Deense Technische Universiteit in Kopenhagen. Het Aalborg Model is een goed model. Ik vind echter dat de intellectuele bagage nog wel eens te laag is. De meeste vakken worden niet getoetst door middel van examens, maar indirect via de projecten. Ik denk dan ook dat ze qua kennis eerder op een hbo-niveau dan op een academisch niveau functioneren.' Carla Smink, die aan de UT een MBA volgde en nu als universitair hoofddocent is aangesteld in Aalborg vond het groepsexamen een betere methode om studenten te toetsen op hun kennis, omdat je dieper op de stof in kon gaan. `Het enige voordeel met het individuele projectexamen is dat studenten die eigenlijk het niveau niet haalden, nu niet meer kunnen meeliften met de groep. Dat kwam namelijk een enkele keer wel voor.'

Studentikoos
Op woensdagavond laten de studenten hun uitgaansscene zien. Een rondgang door de Jomfru Ane Gade kan niet ontbreken. Dit beruchte straatje, genoemd naar een middeleeuwse non, bestaat alleen uit kroegen en restaurantjes en schijnt bekend te zijn in heel Denemarken, zo vertellen de studenten. Zo op een doordeweekse avond valt er weinig te beleven, en dus wordt koers gezet naar het Studentenhuset, een club/bar waar alle studenten elke avond terechtkunnen om elkaar te ontmoeten. Op woensdagavond is er internationale avond, maar er zijn ook veel Denen.

Potje poolbiljart in het Studentenhuset

Een club/bar in de stad, de vergelijking met de Pakkerij dringt zich op, maar toch is de sfeer hier heel anders. Studentenverenigingen kennen ze hier niet. Geen senatoren in verenigingskleding. Wel studentikoze dassen, giletjes en chokers. Ook een poolbiljart, een voetbaltafel en veel glazen bier. Hier in het Studenter Huset is dat tenminste nog een beetje te betalen, twintig kronen voor een biertje (2,50 euro), dat lukt nog wel. In de stad betaal je zo het dubbele.

Café in de beroemde Jomfru Ane Gade

Het valt op dat de Deense studenten net wat ouder zijn dan die in Nederland. `Klopt', zegt Carsten. `Veel scholieren gaan na het gymnasium eerst een jaartje wat anders doen. Werken, of reizen. Slechts een derde stroomt direct door naar de universiteit.' Maar, niet iedereen gaat werken of reizen, sommigen moeten in dienst! Net als de andere dunbevolkte Scandinavische landen is Denemarken bang dat ze onvoldoende vrijwillige soldaten op de been krijgt voor een beroepsleger, en dus bestaat er nog een gedeeltelijke dienstplicht die werkt als een loterij. De 28-jarige Jeppe wist de dans niet te ontspringen en moest een jaar het leger in. Mikkel, Carsten en Jonas vertellen met smaak hoe je als achttienjarige bij de lokale overheid een nummertje moet trekken uit een tombola. Bingo dus. Zij waren zo gelukkig om een hoog getal te trekken. Dat probleem hebben Nederlandse studenten in ieder geval níet meer.

Als de avond vordert, vertellen de studenten over de Bull, een standbeeld van een stier in het midden van de stad. Het in beschonken toestand beklimmen van deze Cimbrertyren is iets wat elke student in Aalborg een keertje behoort te doen, zo gaat het verhaal. Hoe jong de universiteit ook moge zijn, één traditie is er in ieder geval!

Een van de zes Unionkroegen

'Bevoorrecht, maar niet verwend'

Foto: Sidsel in haar appartement.

In het centrum van Aalborg woont masterstudent Deense literatuur & media Sidsel Skovsgaard (24). Sidsel is parttime medewerker van de Student Union, ze doet de PR en schrijft voor het maandblad Agenda. Haar woning is representatief voor de woonsituatie van veel Deense studenten, vertelt ze. Niet slecht. Het in lichte kleuren geschilderde appartement bestaat uit keuken, woonkamer, slaapkamer, badkamer en balkon. Helemaal voor haar alleen. `Zo'n vijf jaar geleden lagen de huizenprijzen in Denemarken heel gunstig', vertelt Sidsel. `Mensen werden gestimuleerd om in onroerend goed te investeren en veel ouders kochten een appartement voor hun studerende kinderen. Mijn ouders ook. Heel riant natuurlijk. Maar ik had het ook niet erg gevonden om in een Kollegium te wonen hoor. Dat zou ik ook wel gezellig vinden. Nu kom ik altijd alleen thuis.'

Van haar studentenbeurs, het geld dat ze verdient bij de Union en een baantje als serveerster kan Sidsel goed rondkomen. `Wij zijn in Denemarken erg bevoorrecht', realiseert Sidsel zich. `Maar ik vind ons zeker niet verwend. Dat lees je nog wel eens in de media en eerlijk gezegd irriteert dat me. Natuurlijk is het een privilege om gratis te studeren, maar we zijn ons daarvan bewust en werken er hard voor.'

Op stage in Aalborg

Vera Bulsink beklimt de Bull, een traditie in Aalborg

Studenten biomedische technologie Vera Bulsink en Karin Gorter liepen van september tot december 2007 stage in Aalborg.Karin: `Ik zat bij de Anybody Research Group. Zij ontwikkelen een softwareprogramma van het menselijk lichaam om daarmee bewegingen te kunnen analyseren ten behoeve van toepassingen in ergonomie, sport en revalidatie. Ik heb tijdens mijn stage een nieuw beenmodel ontwikkeld.' Vera kwam terecht bij het center for sensory-motor control. `Mijn onderzoek ging over het wegslippen tijdens snelle draaibewegingen. Dat komt voor bij sporten als voetbal, handbal en tennis. Daarbij heb ik vooral gekeken naar de belasting op de gewrichten en de spieractiviteit tijdens deze beweging.'

Beide noemen de Denen vriendelijk, behulpzaam, goedgehumeurd en gastvrij. `En ze drinken behoorlijk', aldus de dames. `De bierprijs is een belangrijk gespreksonderwerp. Indrinken gebeurt dan ook thuis!'

Vera en Karin waren onder de indruk van de huisvesting. `Studentenhuizen zoals in Enschede, met samen koken en een woonkamer delen, kennen ze niet zoveel. Ze wonen in appartementen en leven best wel luxe. Wat wil je, wel een beurs, en geen collegegeld!' De stad deed hen denken aan Enschede. Karin: `Misschien net ietsje groter.' Vera: `De universiteit lijkt klein, er is geen groot terrein zoals in Enschede, maar allemaal aparte gebouwtjes. Karin: `Het is een soort bunker.' Lacht: `Gewoon lelijk eigenlijk!'

Het viel de dames op dat het verenigingsklimaat ver te zoeken is in Aalborg. Een breed aanbod aan studentensportverenigingen is er niet. Karin: `Ik doe aan atletiek, dus ik heb me aangesloten bij een gewone atletiekvereniging in Aalborg. Wel heb ik ze zover gekregen dat ze in april een team afvaardigen naar de Batavierenrace!' Vera: `Er is in Aalborg één studentensportclub waar je een beperkt aantal sporten kunt doen. Daar ben ik gaan voetballen.' Ook Vera netwerkte er lustig op los. `Het team waarin ik speelde komt binnenkort meedoen aan een toernooi van VV Drienerlo. Hartstikke leuk!'

Karin en Vera genoten volop van het studentenleven. `Via het Studentenhuset in de stad leerde je snel andere studenten kennen. Maar wij hebben vooral internationale studenten ontmoet en uitstapjes gemaakt via het Erasmus Student Network.'

Dat er niet voor elke sport een aparte vereniging met een eigen bestuurtje bestaat, wijten de twee deels aan het befaamde projectonderwijs. `De Denen zijn de hele dag bezig, daar hebben ze helemaal geen tijd voor!'