Stefan Kuks (45) werd gisteren officieel geïnstalleerd als watergraaf van het waterschap Regge en Dinkel. `Een watergraaf is hetzelfde als een dijkgraaf, maar omdat we in Twente geen dijken kennen, wordt de functie hier al jaren watergraaf genoemd', legt hij uit.
Omdat zijn aanstelling als watergraaf een fulltime baan is, moest Kuks zijn functie als onderzoeker bij het UT-centrum voor Schone Technologie en Milieubeleid (CSTM) opzeggen. Naast deze baan was hij al ruim acht jaar afgevaardigde in het dagelijks bestuur van het waterschap. `Dat sloot heel goed bij elkaar aan. In mijn onderzoek richtte ik me op internationale vergelijkingen van waterbeheer. Door mijn dubbelfunctie kwam ik in de praktijk voorbeelden tegen die me inspireerden voor onderzoeksprojecten.' In 2004 promoveerde hij op een onderzoek naar waterbestuur.
Als hoofd van het waterschap is hij vanaf nu onder andere verantwoordelijk voor de verdeling van het water over de regio. `Daarbij spelen complexe en tegenstrijdige belangen die je goed in evenwicht moet houden. De landbouw wil bijvoorbeeld een snelle afvoer van water, omdat de tractor dan eerder het land op kan. Maar voor de biodiversiteit van aangrenzend natuurgebied is het beter dat water lang wordt vastgehouden.'
Daarnaast kan overvloedig water ook onze veiligheid in gevaar brengen. Denk aan Katrina in New Orleans en aan de film An Inconvenient Truth van Al Gore. `Het thema staat hoog op de maatschappelijke agenda', aldus Kuks. `Maar het zou nog hoger op de politieke agenda moeten. We realiseren ons te weinig dat een goed waterbeheer veel geld gaat kosten. Uit onderzoek blijkt dat Nederland de komende jaren zestien tot twintig miljard zou moeten investeren in dijkversterking, maar het kabinet heeft niet meer dan vier miljard gereserveerd. Pas als we de gevolgen voelen, wordt er geld vrijgemaakt. Vandaar dat grapje over die watersnood.'
De watergraaf begrijpt wel dat we ons niet helemaal bewust zijn van de risico's. `Nederland is relatief goed beschermd. Een ramp als in New Orleans zal hier waarschijnlijk niet voorkomen, maar met de stijgende zeespiegel is niets uitgesloten. We moeten nu maatregelen nemen want je bent niet van de één op de andere dag beschermd tegen het water. Het aanleggen van de Deltawerken heeft ook ruim veertig jaar geduurd.'
Over de bescherming tegen de zee spreekt Kuks met de andere dijkgraven van Nederland, maar zelf hoeft hij in Twente niet bang te zijn voor het wassende zeewater. `We zitten hier inderdaad hoog en droog, maar ook deze regio kent risico's. Twente is een hellend vlak. Als er een piek in de regenval zit, kan er zo een vloedgolf door het gebied trekken. Met de klimaatverandering zal het steeds vaker gebeuren dat door hevige regenbuien tunnels en woonwijken blank komen te staan.'
Om dat regenwater in bedwang te houden, legt het waterschap waterbergingsgebieden aan. Kuks: `Zo'n opvanggebied ligt bijvoorbeeld tussen Hengelo en Borne en we gaan er ook een creëren langs het Twentekanaal in Enschede. Dat moet voorkomen dat Hengelo onderstroomt bij piekbuien in Enschede. Andere maatregelen zijn het weer natuurlijk maken van de typische Twentse beken. In het verleden zijn die strak en diep aangelegd om zelfs in de natste gebieden landbouw mogelijk te maken.' Nu die beken weer verbreed worden, stuit Kuks bij veel boeren op weerstand. `Ze kennen onze belangen, maar er is daar nog wel wat zendingswerk te verrichten.'
Maar dat geldt niet alleen voor de landbouw. `Het is onze taak om alle burgers bewust te maken van wat het waterschap doet', meent Kuks. `Voor veel stedelingen is het waterschap een “ver-van-mijn-bedthema”. De dilemma's tussen natuur en landbouw, maar ook tussen verstedelijking en waterbeheer, moeten zichtbaar worden gemaakt. De mensen moeten inzien dat als we nu minder investeren, we problemen creëren voor de toekomst.'
 |
| Stefan Kuks: `We zitten hier in Twente hoog en droog, maar ook deze regio kent risico's.' (Foto: Arjan Reef) |
