 |
| Bijschrift: Wim van der Linden: `Wat me persoonlijk drijft, is het maatschappelijk belang: eerlijkheid.' |
`Van Vught, Reinhoudt, Van Swaaij… Ik vergeet er vast nog een paar, maar er zijn inderdaad niet zoveel UT-hoogleraren met een eredoctoraat. En ja, dit is wel een mooi gezelschap.'
Vier weken geleden werd Van der Linden benaderd met de vraag of hij een eredoctoraat zou accepteren als het hem werd aangeboden. Hij antwoordde positief. Van der Linden vindt het heel mooi, zo'n eredoctoraat, maar praat eigenlijk liever gewoon over zijn vak.
En dat-ie daar goed in is, blijkt wel uit het grote aantal prijzen. Zo kreeg hij bijvoorbeeld in februari 2005 de Career Achievement Award van de National Council on Measurement in Education en krap een half jaar later de even prestigieuze Career Achievement Award van de Association of Test Publishers voor zijn bijdrage aan de psychometrie. Die laatste term vergt wel enige uitleg, want wie googelt met dat lemma, leert dat psychometrie in de wereld van de paranormaliteit een heel eigen betekenis heeft gekregen. Ook om die reden vindt Van der Linden het leuk om een eredoctoraat te krijgen. `Het is goed voor het vakgebied.' Voor de duidelijkheid: psychometrie heeft niets te maken met heldervoelendheid of -ziendheid, maar is wat door Van Dale wordt omschreven als `mathematisch onderzoek van geestelijke processen'. Concreter: Van der Linden houdt zich bezig met onderzoek naar het meten van kennis en vaardigheden. `Dan kom je al snel uit bij studietoetsen en intelligentietesten.' Het assessment is een ander voorbeeld. Steeds meer werkgevers onderwerpen kandidaat-werknemers aan zo'n capaciteitentest. `Ik ben echt overweldigd door de mate waarin dat fenomeen zich heeft ontwikkeld', zegt Van der Linden. `Dat is een gevolg van een aantal niet terug te draaien maatschappelijke ontwikkelingen. Neem de globalisering met haar open arbeidsmarkt. Stel, je overweegt een medewerker uit een ander land aan te nemen, dan wil je wel weten wat die persoon kan.'
Certificering door tests is sowieso ontzettend in zwang, merkt Van der Linden. `Het grijpt als een olievlek om zich heen. Onlangs discussieerden mensen binnen het National Board of Medical Examiners, een organisatie die gezondheidswerkers test, zelfs over de vraag of het raadzaam was om patiënten te certificeren. Je eerste reactie is: heeft men geen fatsoen meer? Maar stel, een patiënt lijdt aan multiple sclerose. Die ziekte vergt een andere levensstijl, een patiënt heeft medicatie nodig, hulpmiddelen. Het is in zijn eigen belang om te weten hoe hij daarmee moet omgaan, maar ook in het belang van de medicus en de verzekeringsmaatschappij. Certificatie zou je dan een lagere premie kunnen opleveren.'
De publieke belangstelling is ook groot, zo blijkt uit het succes van BNN's Nationale IQ Test. Van der Linden beziet dat met de nodige terughoudendheid. `Als mensen na zo'n avond denken aan een cijfer vast te zitten, dan is dat niet goed, want er mankeert van alles aan die manier van testen. Het taalniveau is niet afgestemd op de doelgroep en de toetsomgeving is volstrekt niet gestandaardiseerd, om maar eens twee voorbeelden te noemen. Daardoor zijn de uitkomsten niet betrouwbaar. Toch nemen mensen zulke uitslagen vaak serieus.'
Buitengewoon boeiend, noemt hij zijn vakgebied. `Het is het kruispunt van álles. Het heeft een statistische kant, maar zeker ook een juridische en maatschappelijke. Het heeft te maken met beroepszaken, met frustratie, met blijdschap. Wat me persoonlijk drijft, is het maatschappelijk belang: eerlijkheid.' Toetsing móet, vervolgt hij, anders grijpt nepotisme om zich heen. `Ik zal nooit vergeten dat ik, na de val van de muur, door een aantal mensen uit voormalige Oostbloklanden werd benaderd om een examensysteem op te zetten. Die mensen hadden zoveel grieven over het oneerlijke systeem dat ten tijde van het communistische regime bestond. Men wilde objectivering.'
Hij is er een paar keer geweest, op de Universiteit van Umeå in het noordoosten van Zweden, voor seminars en als lid van de Swedish Scholastic Aptitude Test. `De universiteit lijkt sterk op Twente, qua leeftijd, maar ook qua sfeer. Ze is met dertigduizend studenten alleen een stuk groter. En het landschap maakt dat het er heel anders uitziet dan hier: Umeå wordt ook wel de berkenstad genoemd.'
De ceremonie eind oktober zal onder andere bestaan uit een college door de nieuwbakken eredoctor. `Ik denk dat ik me ga richten op de mogelijkheden en onmogelijkheden van het meten in de gedragswetenschappen.'
